ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
TARİ
DERS
ö Atatürk Dönemi'nde 1924'te İş Bankası, 1925'te Sanayi ve Maadin Bankası, 1926'da Emlak ve Eytam Bankası,
1930'da Merkez Bankası, 1933'te İller Bankası, 1933'te Sümerbank, 1935'te Etibank, 1937'de Denizcilik Bankası,
1938'de Halk Bank açılmıştır.
Ankara Fişek Fabrikası (1924), Gölcük Tersanesi (1924), Alpullu Şeker Fabrikası (1926), Uşak Şeker Fabrikası
(1926) Kırıkkale Mühimmat Fabrikası (1926), Bünyan Dokuma Fabrikası (1927), Eskişehir Kiremit Fabrikası, An-
kara Çimento Fabrikası (1928), Ankara Havagazı Fabrikası (1929), İstanbul Otomobil Montaj Fabrikası (1929),
Eskişehir Şeker Fabrikası (1934), Turhal Şeker Fabrikaları (1934), Konya Ereğli Bez Fabrikası(1934), Bakırköy Bez
Fabrikası (1934), İzmit Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası (1934), Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası (1935), Kayseri
Bez Fabrikası (1934), Nazilli Basma Fabrikası (1935), Bursa Merinos Fabrikası (1935), Gemlik Suni İpek Fabrikası
(1935), Ankara Çubuk Barajı (1936), Zonguldak Taş Kömür Fabrikası (1935), Nuri Demirağ Uçak Fabrikası (1936),
Malatya Sigara Fabrikası (1936), Bitlis Sigara Fabrikası (1936), Malatya Bez Fabrikası (1937), İzmit Kağıt ve Karton
Fabrikası (1934), Karabük Demir Çelik Fabrikası (1937)
ö Planlı Sanayileşme: Devletçilik modelinin ana öğesi ve hedefi 'Devlet öncülüğünde planlı sanayileşme' idi. Tarı-
ma dayalı geri kalmış bir ülkede Atatürk'ün başlattığı 'planlı sanayileşme' uygulaması 1930' lu yılların dünyasında
öncü ve örnek bir modeldi. 17 Nisan 1934'te yürürlüğe giren "Birinci Sanayi Planı" 1934-1938 yıllarını kapsa-
yacak biçimde hazırlanmış bir sektör planıydı. Birinci Sanayi Planı'nın uygulaması devam ederken İkinci Plan'ın
hazırlıklarını görüşmek üzere 20-24 Ocak 1936'da İktisat Vekili Celal Bayar'ın başkanlığında Sanayi Kongresi
toplandı. Belirlenen ilke ve öneriler çerçevesinde İkinci Plan hazırlandı. Bu plan birinciye göre tesis sayısı ve
kapsadığı alan yönünden daha geniş tutulmuştu.
Ulaşım
XX. yüzyılın başlarında Türkiye'de en önemli ulaşım yolu, demir yoluydu. Osmanlı Dönemi'nde Anadolu ve
Trakya'da toplam 3350 km demir yolu vardı. Bu da yabancı sermaye tarafından yapılmıştı ve işletmesi yine
yabancılara
Cumhuriyet Dönemi'nde Türkiye, tamamen kendi kaynaklarını kullanarak 1925-1933 yılları arasında 2048 km
demir yolu yaptı. 1939 yılına gelindiğinde demir yolları 3000 km'yi aşmıştı. Ayrıca demir yollarının işletmeleri
yabancı sermayeden alınarak kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları (TCDD) aracılığı ile devlet dene-
timine alındı.
Sağlık
192(Yde Sağlık Bakanlığı kuruldu.
1924'te Ankara, İstanbul, Sivas, Trabzon, Erzurum ve Diyarbakır'da Numune Hastaneleri açıldı.
193Uda Umum Hıfzıssıhha Kanunu ile verem, sıtma, kolera, veba, tifo, çiçek, menenjit, kızamık ve trahom gibi
bulaşıcı hastalıklara karşı mücadele başlatıldı.
Sağlık personeli ihtiyacını karşılamak üzere okullar açılmıştır. 1924'te Ebe Okulu, 1925'te ise Kızılay Hemşire
Okulu açıldı. 1924'te İstanbul ve Sivas'ta sağlık memurları yetiştiren okullar açıldı.
ö 1877'de "Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti" olarak kurulan, 1923'te ise "Türkiye Hilâl-i Ahmer Cemiyeti” adını
alan sağlık ve yardım kuruluşuna Atatürk tarafından Kızılay adı verildi.
192Yda fazla çocuk sahibi olan aileler yol vergisinden muaf tutuldu.
ö 193Tda ülkenin birçok yerine doğumevi kuruldu, fakirlere ücretsiz ilaç dağıtıldı.
1931'de altı ya da daha fazla çocuklu ailelere vergi muafiyeti getirildi.
www.dİzgİkİtap.com
SÖLYALÇIN
