ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
ARİ
DERS
OT
Serbest Cumhuriyet Fırkası İstanbul'da çıkan Yarın ve Son Posta ile İzmir'de çıkan Halkın Sesi gazeteleri tarafın-
dan desteklenmiştir.
5 Ekim 1930 başlayan Belediye seçimlerine SCF de katılmışür. Tek dereceli olarak ve kadınların da katıldığı
seçimlere, halk büyük ilgi göstermiştir. Yapılan yerel seçimlerde Serbest Cumhuriyet Fırkası 502 belediyeden
22'şİnİn başkanlığını kazanmıştı.
Ali Fethi Bey'in olaylı geçen İzmir ve Ege seyahati sırasında halkın bu partiye ve liderlerine gösterdiği coşkulu
tezahüratlar, Cumhuriyet Halk Fırkasımn bazı kesimlerince hoş karşılanmamıştı. Halkın bu partiye olan desteğini
abartılı şekilde Mustafa Kemal'e aktaran bazı milletvekilleri Mustafa Kemal Paşa'yı da ikna etmişler ve bu par-
tinin kapatılmasını istemişlerdi. Bunun üzerine Serbest Cumhuriyet Fırkasının Başkanı Ali Fethi Bey'le görüşen
Mustafa Kemal Paşa, bu görüşmede ondan partisini kapatmasını istemişti. Parti yöneticileri fesih kararı almıştır.
Karar 17 Kasim 1930 günü kamuoyuna açıklanmıştır. Ayrıca parti başkanı Ali Fethi Bey, İçişleri Bakanlığına bir
dilekçe ile başvurarak partisinin kapandığını bildirmişti.
Serbest Fırkanın kendini fesih etmesiyle yani kendi kendini kapattırmasıyla Türkiye'de İkinci defa girişilen çok
partili hayata geçiş denernesi de başarısızlıkla sona ermişti. Serbest Fırka denemesinin yarattığı tedirginlikle
ve iktidarı elinden kaybetmemek düşüncesiyle Cumhuriyet Halk Fırkası yöneticileri 1945 sonlanna kadar ülkede
yeni bir partinin kurulmasına müsaade etmemiş ve daha katı bir tek parti anlayışıyla ülkeyi idare etmiştir.
Kurulan Diğer Partiler
b Meclis dışında bazı parti kurma girişimleri olmuşsa da bunlar gerek meclis içerisinde ve gerekse kamuoyunda
fazla etkisi olmayan partiler olmuşlardır. 1930-1931 yılları arasında kurulan bu partilerin belli başlıları şunlardır:
1. Ahali Cumhuriyet Fırkası
ö 26 Eylül 1930 günü Adana'da Abdülkadir Kemali (Öğütçü) Bey tarafindan kurulmuştur. İlk Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde Kastamonu milletvekili olarak bulunmuş olan Abdülkadir Kemali Bey'in Adana'da çıkardığı "Toksöz
gazetesi" bu partinin yayın organı olmuştur. Ahali Cumhuriyet Fırkası, 21 Aralık 1930'da Bakanlar Kurulu kararı
ile kapatılmıştır.
2. Türk Cumhuriyet Amele ve Çiftçi Partisi
ö 29 Eylül 1930 günü Edirne'de Mimar Kazım Tahsin Bey tarafından kurulmak istenmiş, ancak komünist eğilimli
sayıldığından hükûmetçe İzin verilmemiştr.
3. Laik Cumhuriyetçi İşçi ve Çiftçi Fırkası
Gazeteci Arif Oruç tarafindan 1931 yılı Haziran ayında kurulmak istenmişse de Hükûmetçe izin verilmemiştir.
Arif Oruç'un gazetesi olan Yarm gazetesi kapatılmıştır.
4. Sosyal Demokrat Fırkası
1930 yıll İçinde Dr. Haşan Rıza Bey tarafından "Sosyal Demokrat Fırkası" canlandırılmak İştenmişse de başarılı
olunamamıştır.
www.dİzgİkİtap.com
SIQWLYALÇIN
