ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
ARİ
DERS
OT
4 Mart 1925'de kabul edilerek yürürlüğe giren Takrir-i Sükûn Kanunu, 4 Mart 1929'a kadar yürürlükte kalmıştır.
Takrir-i Sukün Dönemi'nde Türkiye Cumhuriyeti'nin modern, çağdaş ve laik bir devlet ve toplum yapısına ka-
vuşmada oldukça önemli rol oynamış olan radikal değişim hareketleri ve köklü inkılaplar da gerçekleştirilmiştir.
Bunlarm başlıcalan; Şapka İnkılabı ve Kılık-Kıyafet Reformu, Saat ve Takvim ve Ölçü Aletlerinin Değiştirilmesi,
Türk Medeni Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu ve 1928'de gerçekleşen Harf İnkılabı
gelmektedir.
Mustafa Kemal'e Suikast Girişimi (15 Haziran 1926)
ö Suikastın İzmir'in Kemeralü semtinde yapılması planlanmıştı. Buradaki kavşakta dönmek için yavaşlayacak olan
Mustafa Kemal Paşa'nın otomobiline; Ziya Hurşit Bey'in kaldığı Gaffarzâde Oteli ve Gürcü Yusuf ile Laz İsmail'in
bulunduğu otelin altındaki berber dükkânından ateş edilecek ve bomba atılacaktı. Bu sırada yan sokaktaki oto-
mobilde bekleyecek olan Çopur Hilmi ve Giritli Şevki ile birlikte olay yerinden kaçılması ve daha sonra bir mo-
torla Sakız Adası'na geçilmesi planlanmıştı. Ancak 14 Haziran günü İzmir Valisi Kâzım Bey tarafından Muşta-
fa Kemal Paşa'ya çekilen telgraf sonrasında kendisinin İzmir'e seyahatini ertelemesi üzerine plan gün yüzüne
çıkarıldı. 15 Haziran 1926'da Giritli Şevki'nin İzmir Valiliğine yazdığı mektupta ise suikastın kimler tarafindan
düzenleneceği bilgisi yer aldı. Bir müddet sonra dört kişi yakalandı ve suçlarını itiraf ettiler.
Suikast girişiminin öncüleri güvenlik güçleri tarafından yakalandı. Bunlar İstiklal Mahkemelerinde yargılanarak
cezalandırıldılar. İrihat Terakki Fırkasının ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının bazı taraftarları da suikast
girişimi ile ilişkili oldukları gerekçesiyle tutuklandılar.
Mustafa Kemare yapılan suikast girişiminin de etkisiyle 1930 yılına kadar Cumhuriyet Halk Fırkasının dışında
başka bir parti kurulmadı. Cumhuriyet'e yönelik bir tehdit olarak ortaya qkan Atatürk'e suikast girişimi Türk
milleti tarafindan nefretle karşılanmıştır. Türk milleti ülkenin her tarafindan telgraflar göndererek Cumhuriyet'e
ve Mustafa Kemal'e bağlılığını bildirmiştir.
Atatürk, suikast girişimi ilgili şu açıklamayı yapmıştır: "Benim naçiz bedenim mutlaka bir gün toprak olacaktır
fakat Türkiye Cumhuriyeti sonsuza kadar sürekli kalacaktır."
1969 yılında Kemal Tahir tarafindan yazdan Kurt Kanunu İsimli romanda, suikast girişiminin arka planı, İttihat
ve Terakki Cemiyeti üyelerinin gözünden anlatılmaktadır.
Büyük Nutuk (15-20 Ekim 1927)
Mustafa Kemal, Türk tarih literatüründe Büyük Nutuk, İngilizce kaynaklarda "altı gün" konuşması veya "Maraton
Konuşma" denilen nutku Millî Mücadele'nin başından 192Tye kadar Olan olayları, CHP Büyük Kongresi'nde
okumuştu. 15 Ekim'de başlayan nutuk, her gün ortalama altı saat okunarak 20 Ekim'de sona ermiştir. Nutuk'un
okunması toplam 36 saat 31 dakika sürmüştür.
Nutuk üç aşama hâlinde dokuz yıllık olayları ele almaktadır. Birinci aşama Atatürk'ün Samsun'a çıkışından (19
Mayıs 1919) TBMM'nin açılışına kadar (23 Nisan 1920) olan olayları kapsamaktadır.
İkinci aşama TBMM Hükûmeti Dönemi'dir.
ö Üçüncü aşama, (29 Ekim 1923-1927) Cumhuriyet Dönemi'dir. Nutuk, Atatürk'ün "yaptığı tarihi, yazdığı tarihe"
dönüştüren bir eserdir. Tarih açısından Kuvayımilliye ve Cumhuriyet tarihi bakımından son derece önemli, birin-
ci derecede bir kaynak niteliğindedir.
Kubilay Olayı (23 Aralık 1930)
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kendisini feshetmesinden 33 gün sonra Manisa'da bulunan Derviş Mehmet adın-
daki isyancı çevresine topladığı yandaşlarıyla birlikte İzmir'in Menemen ilçesine geldi. Menemen'de halkın dinî
duygularını istismar ederek isyan çıkarttı. Halktan bazı kimseler de kendilerine katıldı. İsyancılar, kendilerine
engel olmak isteyen küçük bir birliğe komuta eden, Öğretmen Asteğmen olarak vatani görevini yapmakta olan
vmw.dizgikitapcom
SbLYALÇIN
