ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
ARİ
DERS
OT
Halifeliğin kaldırılmasıyla, Cumhuriyet rejiminin geleceği güven altına alınmış, devletin laikleştirilmesi yolu açıl-
m Iştır.
Halifeliğin kaldırılması hem rejimi güçlendirmiş hem eski düzen yanlıların güç aldığı merkezi ortadan kaldırmış
hem de inkılapların önünü açmış, cumhuriyet rejiminin geleceği güven altına alınmış, devletin laikleştirilmesi
yolu açılmıştır.
3 Mart 1924'te kabul edilen aym kanunla; (Halifeliğin Kaldırılmasına İlişkin Kanun)
1. Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarılmıştır. Eğitim - öğretim birleştirilmiştir.
2. Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldı. Yerine Diyanet İşleri Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.
3. Erkan-1 Harbiye Umumiye Vekâleti kaldırıldı. Bunun yerine Genel Kurmay Başkanlığı (Riyaseti) kuruldu.
4. Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılması kararı alındı.
SİYASAL PARTİLER VE ÇOK PARTİLİ YAŞAMA GEÇİŞ DENEMELERİ
TBMM'de kurulan gruplar ve siyasi partiler
23 Nisan 192CYde Ankara'da toplanan Büyük Millet Meclisi üyeleri iki seçimden ve üç ayrı kanaldan gelmek-
tevdiler. Yapılan seçimlerin ilki son Osmanlı Meclis-i Mebusanı için 1919 yılı sonlarında yapılan genel seçimdi.
Diğeri ise Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'da toplanacak meclis için yaptığı 19 Mart 1920 tarihli genelge doğru-
şunda yapılan ikinci genel seçimdi.
Milletvekillerinin geliş kaynakları ise; Osmanlı Meclis-i Mebusanı, yeni seçilen milletvekilleri ile Malta'dan sür-
günden kurtularak gelen milletvekilleriydi. Birinci Büyük Millet Meclisinin İlk açılışında 115 milletvekili bulun-
muş, bu sayı daha sonra giderek artmıştır.
Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'in Nutuk'ta da belirttiği gibi aynı zamanda Anadolu ve Rumeli Müdafaa-ı
Hukuk Cemiyeti'nin siyasal bir grubu niteliğindeydi. Bu yüzden Büyük Millet Meclisi üyelerinin hepsi Anadolu
ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin temsilcisi sayılmışlardı.
Ancak Meclis'te bulunan üyeler çok farklı düşünce, inanç ve görüşlere sahip olduklarından aralarında zaman
zaman sert tartışma ve münakaşalar olmaktaydı. Bu türden mecliste ortak görüşlerin sağlanmasında güçlükler
çekilmeye başlanmıştır. Buna çözüm bulmak amacıyla 1920 yılı sonlarına doğru milletvekillerinin bir araya gele-
rek oluşturdukları gruplar görülmeye başlanmıştır.
Bunları şöyle sıralayabiliriz:
1) Sosyalist-Komünist Gruplaşmalar
a. Yeşilordu Cemiyeti:
Kurucularının önemli bir kısmı İttihatçıdır. Büyük Millet Meclisi açıldıktan sonra "Yeşilordu" adını almışlardır.
Yeni Dünya Dergisi'ni çıkarmışlardır.
İslamcı sosyalizmi savunmuştur. Çerkez Ethem'in de girdiği bu cemiyetin faaliyetleri hoş karşılanmamış ve Mus-
tafa Kemal Paşa tarafindan durdurulması istenmiştir. 1920 Eylül'ünde ise örgüt dağılmıştır.
b. Türkiye Komünist Fırkası:
Bolşevik-sosyalist düşünce mensubu olanları, hükûmetin denetiminde bir parti etrafında bir araya getirmek
amacıyla 18 Ekim 192ffde Türkiye Komünist Fırkası adıyla bir parti kurulmuştur.
Fırkanın üyeleri arasında Millî Mücadele'nin sivil ve askeri bir çok ünlü siması da yer almıştır. Bunlar arasında
Fevzi Paşa, Kâzım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Refet Bey, İsmet Bey gibi askeri kanatan; Hakkı Behiç Bey, Tevfik Rüş-
tü Bey, Mahmut Esat Bey, Yunus Nadi Bey, Kılıç Ali gibi sivil kanatan isimler vardı.
www.dizgikitap.com
SMNLYAI.ÇIN
