Atatürk İlkeleri-DevletçiIik
Devletçilik
Devletçilik; ekonomik gücü yetersiz, geri kalmış
bir toplumun ulusal kaynaklarım harekete geçire-
Tanımı
rek gelişmiş bir sanayi toplumu oluşturmaya yö-
nelik devletin öncülük etmesidir.
Ütünleyicl Devlet planlaması, devlet yatırımları, millî kalkınma,
İlkeler ekonomik refah seviyesi, millî bankacılık.
Atatürk'ün devletçiliği özel girişimciliği reddeden bir il
değildir. Tüm üretim araçlarının devlet elinde toplanması
nı amaçlamaz, özel girişim desteklenirken, özel girişimcini
ilgilenmediği ya da başarılı olamadığı alanlarda devlet ya
rımları devreye sokulur.
Cumhuriyetin ilanından önce 17 Şubat 1923'te toplanan
İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararlar doğrultusunda
1929'a kadar özel girişimi destekleyen kalkınma hareketle-
. ri yürütülmüştür. Ancak özel girişim gerekli başarıyı sağlaya-
mamlştır. Bu başarısızlığın nedenleri arasında şunlar vardır:
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın yaşanması
Sermaye ve teknik bilgi yetersizliği
Nitelikli iş gücü eksikliği
Cumhuriyet Dönemi'nde Bazı Alanlarda Yapılan Yatırımlar
Devletçilik İlkesi Do- rultusunda Atılan Onemli Adımlar
I.Beş Yıllık Sanayi Kalkınma
Planı'nın hazırlanması ve uy-
gulanması
II.Beş Yıllık Sanayi Kalkınma
Planı'nın hazırlanması (Bu plan
II.Dünya Savaşfnın çıkması
nedeniyle uygulanamamıştır.)
Sümerbankın kurulması
Etibankın kurulması
Çubuk Barajının inşa edilmesi
Elektrik İşleri Etüt İdaresinin
kurulması
Merkez Bankasının kurulması
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun
kabul edilmesi
İzmir İktisat Kongresi'nin top-
lanması
Misak-' İktisadi Kararlarının
kabul edilmesi
Devlet bankalarının kurulması
Kamu İktisadi Teşekküllerinin
kurulması
Devlet üretme çiftliklerinin ku-
rulması
Maden Tetkik Arama Enstitü-
sünün kurulması
Karabük Demir-Çelik Fabrika-
sının temellerinin atılması
Kültür ve sanat faaliyetlerinin
desteklenmesi
Aşevi, huzurevi ve çocuk ba-
rınma yuvalan gibi sosyal hiz-
met kurumlarının açılması
İlar
1923
)131935
j19451,
Yıllar
1923
1935
1945
Ham
18.355
39.583
43.080
Asfalt
26
Demir u Webnabone
3.756
6.539
7.585
Elektrik tüketimi
10 kW saat
44,5
212,9
527,8
İlköğretim okulu
sayısı
4894
6.402
14.010
18.072
28.875
Hastane sayısı
86
156
184
Devletçilik İlkesinin Uygulanmasının Sonuçları
Savaşlar, ayaklanmalar ve iç siyasi çekişmeler nedeniyle uzun sü-
redir geri kalmış olan Türkiye devletçilik uygulaması ile yeniden
sosyal devlet olmayı başarmış ve sanayileşmeye yönelmiştir.
Devletçilik eğitici ve öğretici yönüyle teknik eleman açığının
kapatılmasında önemli bir rol oynamıştır.
Devletçilik çeşitli yönleriyle sosyal refaha yönelik olmuştur.
Özellikle geri kalmış bölgelerin kalkınmasına yardımcı olmuş-
tur. Bu yönüyle bölgeler arası adaleti de sağlamaya çalışmıştır.
Halkçılık ile millî egemenlik tam olarak tesis edilmiştir.
Halkçılık çiftçiler, esnaflar, memurlar ve sanatkârlar gibi top-)
'umun çeşitli kesitlerinden insanların birleşerek teşkilatlanma-'
larına ve bu teşkilatların kendileriyle ilgili konularda yönetimi
denetlemelerine imkân vermiştir.
Devktçilik çeşitli yönleri ile sosyal kalkınma imkânları sağlamıştır.
Devlet işletrneleri Türk çiftçisinin mahsulünü kıymetlendirmiş,
teşvik edici alım fiyatlan ile üretici kesim desteklenmiştir.
148
Atatürk'ün Devletçilik İlkesi ile İlgili Sözleri
Devletçilik ilkesi Türkiye'nin şartlarından ve ihtiyaçla-
rından dolayı uygulanmıştır. Bu durumu Mustafa Kemal
Atatürk şöyle açıklamaktadır: "Cumhuriyetimiz henüz çok
gençtir. Maziden kendine miras kalan bütün hayati işler, zo-
manin mecburiyetlerini tatmin edecek derecede değildir. Siyasi
ve fikrî hayatta olduğu gibi iktisadi işlerde de fertlerin teşeb-
büsleri neticesini beklemek doğru olamaz. Mühim ve büyük iş-
leri, ancak milletin toplam servetine ve devletin bütün teşkilat
ve kuwetine dayanarak millî egemenliğin uygulanmasını ve
yürütülmesini düzenlemekle görevli olan hükûmetin mümkün
olduğu kadar üzerine alıp başarması tercih olunmalıdır.
Mustafa Kemal güçlü bir devletin güçlü bir ekonomi ile
mümkün olacağını şu sözleriyle açıklamıştır:
"Bundan sonra pek mühim zaferlere kavuşacağız. Fakat
bu zafer süngü zaferleri değil, ekonomi, ilim ve irfan zaferleri
olacaktw. Ordumuzun şimdiye kadar kazandığı zaferler mem-
leketimizi gerçek kurtuluşa yöneltmiş sayılamaz. Bu zaferler,
ancak gelecek zaferimiz için kıymetli bir zemin hazırlamıştır,
Askerî zaferlerimizle gururlanmayalım. Yeni ilim ve ekonomi
zaferlerine hazırlanalım. Siyasi ve askerî zaferler ne kadar bü-
yük olursa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa
zaferler sürekli olamaz, az zamanda söner."
"Bu açıkladığımız onlam ve onlayışta devletçilik, bilhassa
1__ sosyal, ahlaki ve millîdir. Millî servetin dağılımındo daha
mükemmel bir adalet ve emek sarf edenlerin daha yüksek
refahı millî birliğin muhafazası için şartın, Bu şartı daima göz
önünde tutmak, millî birliğin temsilcisi olan devletin en önemli
-vazifesidir. "
"Memlekette her çeşit üretimin artırılması için özel te-
şebbüsün devletçe gerekli görüldüğünü önemle vurgula-
diktan sonra diyebiliriz ki devlet ve özel teşebbüs birbirine
karşı değil, birbirinin tamamlayıcısıdır."
"Devlet, tüm vatandaşların herhangi bir sanat ve mes-
lekte, zamanımızdaki ilerlemelerin gerektirdiği derecede
başarılı olması ile ilgilenir. Bu nedenlerledir ki vatandaş-
lorm öğretimi, eğitimi ve sağlığıyla ilgilenmek zorundadır,"
instagram.com/copysinav
