Atatürk İlkeleri-Cumhuriyetçilik
Cu huri
Cumhuriyet; millet iradesini ve demokratik yaşam
biçimini esas alan bir yönetim şeklidir. Cumhuri-
Tanımı
yet yönetimini benimsemeye ve onun gereklerini
yerine getirmeye "Cumhuriyetçilik" denir.
Ulusal egemenlik, Millî irade, Millet Meclisi, Halk yöne-
Bütünleyici
İlkeler
timi, Demokrasi, Seçme ve seçilme hakkı, Oy
Mustafa Kemal ulusal egemenlikten ilk kez Amasya Ge-
nelgesi'nde bahsetmiş, Erzurum ve Sivas Kurultayların-
da alınmış kararlarda da ulusal egemenliğe yer verilmiş,
23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla Yeni Türkiye'nin
yönetim biçimi oluşturulmuştur.
Erzurum ve Sivas Kongrelerinin yapılmasından sonra İngiliz
Amirali De Robeck 17 Eylül 1919'da Lord Curzon'a gönderdiği
raporda şunları belirtmiştir:
"Alınan bütün haberlere göre millî hareket, Anadolu'da müs-
takil bir cumhuriyete doğru gelişmektedir. Bu hareket, İstan-
bul'dan bilhassa Harbiye Nezareti'nden desteklenmektedir:
Bu yeni Milliyetçi Parti bugünkü Damat Ferit Hükûmetinden
ziyade halk efkarım temsil etmektedir."
Mustafa Kemal Atatürk'ün en büyük eserim dediği
ve laiklikle birlikte "partiler üstü" gördüğü ilkesidir.
IBu İlke;
Egemenliğin kaynağı halktır. Kişi, sınıf ve
halkçıdır.
zümre ayrımı gözetmez. Bu nedenle
Din ayrımı gözetmez, akıl ve bilime dayalı- laiklik ilkesi ile iç
içedir.
dl". Bu nedenle
Her alanda değişme ve gelişme ilkesine
İnkılapçıdır.
dayandığı için
Ekonomik güce göre ayrım gözetmez. Sosyal devletçilik ilkesi
ile bağlantılıdır.
devlet ve fırsat eşitliğini esas alır. Bu nedenle
Cumhuriyetçilik İlkesi Do rultusunda Atılan Önemli Adımlar
TBMM'nin açılması
Saltanat'ın kaldırılması
Cumhuriyet'in ilan edilmesi
Halifeliğin kaldırılması
1921 ve 1924 anayasalarının
kabul edilmesi
Seçmen olmak iğn aranan vergi
verme şartının kaldırılması
Erkân-ı Harbiye Vekâletinin
kapatılması
Ordu ve siyasetin birbirin-
den ayrılması
Seçmen yaşının düşürülmesi
Kadınlara seçme ve seçilme
hakkı tanınması
Çok partili hayat denemele-
rinin gerçekleştirilmesi
Subay*'ekil uygulamasına son
verilmesi
1982 Ana sası'nda Türki Cumhuri eti' nin Nitelikleri
Madde 1
Madde 2
Madde 3
Madde 4
Türkiye Devleti bir Cumhuriyet'tir.
Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanış-8]
ma ve adalet anlayışı içinde, insan haklanna saygılı;
Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen
temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal
bir hukuk devletidir.
Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bü-j
tündür. Dili Türkçedin Bayrağı şekli kanununda belir—
tilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marş İstiklaL
Marşı'dır. Başkenti Ankara'dır.
Anayasanın 1. maddesindeki Devletin şeklinin Cu
huriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2. maddesi
deki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. maddesi hükü
leri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
frk ayrımı yapmaz, Bu nedenle
milliyetçilik ilkesi
İle ilişkilidir.
Atatürk'ün Cumhuriyetçilik İlkesi ile İlgili Sözleri
"Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir."
"Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemiyle devleÜ
şekli demektir." "Türk milletinin tabiat ve adetlerine en uy-
gun idare cumhuriyet idaresidir. "
Mustafa Kemal Atatürk'te "Cumhuriyet" fikri ne zaman-
dan beri vardı sorusunun farklı cevapları olmakla birlikte,
padişah Vahdettin ile yaptığı görüşmeden sonra söylediği
şu sözler bu konuda fikir vermektedir: gün anladım ki
padişahlar milletlerin kaderini değil ancak şahıslarının huzuru-
nu düşünürler. O gün, Türkiye'yi ancak Cumhuriyetin kurtara-
tamamıyla iman ettim. "
144
Erzurum Kongresi'nden sonra kendisine yönetim anlamın-
da hükûmet şeklinin nasıl olacağını soran Mazhar Müfit
Kansu'ya Mustafa Kemal şöyle cevap vermiştir: "„.Muhak-
kak ki, mevcut hükûmet şekli bu memleketin refah, saadet
Ve terakkisine kâfi gelmeyecektir. Başka bir hükûmet şekli ara-
yıp bulmamız lazım geldiği kanaatindeyim. Açıkça şöyleyeyim,
hükûmet şekli zamanı gelince Cumhuriyet olacaktır. "
"Millet, geleceğini doğrudan doğruya eline aldı, saltanat
ve egemenliğini bir kişide değil, bütün bireyleri tarafin-
dan seçilmiş vekillerinden meydana gelen bir yüce mec-
lise teslim etti. İşte o meclis, yüce meclisimizdir, Türkiye Bü-
yük Millet Meclisidir. Bu egemenlik makamının hükûmetine,
TBMM derler. Bundan başka bir egemenlik makamı, bundan
başka bir hükûmet kurulu yoktur ve olamaz."
• "Süngü ile silahla, kanla elde ettiğimiz zaferden sonra,
kültür, bilim, teknik, ekonomi gibi alanlarda zafer kazan-
mak için çalışacağız. Ancak bu bir şarta bağlıdır. Bu şart
şudur: Milletin, doğrudan doğruya kendi egemenliğine ken-
dişinin sahip olmasıdır."
"Bugünkü hükûmetimiz, devlet teşkilatımız doğrudah
doğruya milletin kendi kendine, kendiliğinden yaptığı]
devlet ve hükûmet teşkilatıdır ki onun ismi Cumhuriyet-
tir. Artık hükûmet ile millet arasında geçmişteki ayrılık kal-
mamıştır. Hükûmet, millet ve millet, hükûmettir. Artık hükû-
met üyeleri kendilerinin milletten ayrı olmadıklarım ve milletin
olduğunu tamamen anlamışlardır. "
"Demokrasi prensibinin en asri ve mantıki tatbikini temin
eden hükümet şekli, cumhuriyettir. Cumhuriyette son söz,
millet tarafından seçilmiş meclistedir, Millet namına her
türlü kanunları o yapar. Hükûmete güvenoyu verir veya onu
düşürür... Cumhuriyette, Meclis, Reisicumhur ve hükûmet hal,
km hürriyetini, emniyetini ve rahatını düşünmek ve temine çal
maktan başka bir şey yapamazlar... "
"Biz doğrudan doğruya milliyetperveriz ve Türk milliyet
çisiyiz; Cumhuriyetimizin dayanağı Türk topluluğudur, BU
topluluğun fertleri ne kadar Türk kültürüyle dolu olursa
topluluğa dayanan cumhuriyet de o kadar kuvvetli olur."
instagram.com/copysinav
