Asya ve Afrika'daki Bağımsızlık Mücadeleleri
1. SEATO (Manilia paktı)
Uzak Doğu'da Kore gibi Vietnam da ikiye bö-
lünmüş (17. enlemden) ve Kuzey Vietnam'da
da komünistlerin gücü artmıştır. Bunun üzerine
ABD Uzak Doğu'da etkinliğini artırmak için böl-
gede bağımsızlığa yeni kavuşan Tayland, Laos,
Kamboçya ve Güney Vietnam'a askerî yardım-
larını artırmıştır. Ayrıca 8 Eylül 1954'te SEATO
(Güney Doğu Asya Anlaşma Teşkilatını) kurula-
rak SSCB Çin'i, Batı Avrupa kıyılarından Pasifik'e
kadar uzanan bir çember İçine almıştır.
SEATO'da Yer Alan Devletler
rinden 1800 kilometre uzaklıkta iki ayrı bölge üzerinde ku-
rulmuştur. Doğu Pakistan 1971 yılında Pakistan'dan ayrıla-
rak Bangladeş adıyla bağımsızlığını ilan etmiştir.
Hindistan ve Pakistan'daki bağımsızlık mücadelesi böl-
ge ülkeleri üzerinde etkisini göstermiş; Seylan, Birmanya
ve Malezya İngiltere'den; Endonezya Hollanda'dan; Viet-
nam, Laos ve Kamboçya Fransa'dan bağımsızlıklarını ka-
zanmışlardır.
M. Gandhi Hindistan Bağımsızlık Hareketi'nin siyasi
ve ruhani lideridir. Gandhi, Hindistan ve dünyada,
adlarıyla anılmıştır. Hindistan'da resmî olarak "Ulu-
sun Babası" ilan edilmiştir ve doğum günü olan
2 Ekim "Gandhi Jayanti" adıyla millî tatil olarak
kutlanmıştır. Birleşmiş Milletler de 2007'de 2 Ekim
MahatmaGandi gününü "Dünya Şddete Hayır Günü" ilan etmiş-
(1869-1948) tir. , Eğer zalimlere karşı zalimlerin usullerini kulla-
nırsak onlardan farkınız kalmaz.” diyen Gandhi çıplak vücuduna
bir beyaz bez sarıp sadece keçi sütü ile beslenerek pasif bir direniş
başlatmış ve Hint halkının kendi kendini yönetmesi yönündeki fikri-
ni yaymaya çalışmıştır. 193Üda İngiltere'nin Hindistan'da uyguladı-
ğ' tuz vergisini protesto etmek için "Tuz Yürüyüşü” nü gerçekleştir-
miştir. 30 Ocak 1948'de Yeni Delhi'de Müslümanlara olan sıcak ve
barışçıl yaklaşımından hoşlanmayan Nathuram Godse adlı Hindu
tarafından öldürülmüştür.
M. A. Cinnah, Pakistan Devleti'nin kurucusudur.
Hindistan Yarımadası'nın Hindistan ve Pakis-
tan olarak iki ayrı devlete ayrılmasının İngilte-
re'ye kabul ettirilmesi, onun çalışmaları sonu-
cunda gerçekleşmiştir. İngiltere'nin 1935'te ya-
yımladığı Hindistan Yönetim Yasası'ndan sonra
Hindistan'da Hindularla Müslümanların bir ara-
da aynı devlet çatısı altında yaşamalarına ola-
nak kalmadığını gören Cinnah, Müslüman mil-
liyetçiliği hareketini başlatmıştır. Muhammed
Ali Cinnah liderliğinde başlayan hareket sonucu
1940 yılında Lahor'da toplanan Müslüman Bir-
liği Cemiyeti Kongresi'nde Hindulardan tama-
üuhammed Ali
men bağımsız bir Pakistan Devleti'nin kurulma-
Cinnah
51 kararlaştırılmıştır.
189
3. Fransa'nın Cezayir'i işgali
• Osmanlı egemenliğinde "dayı"lar tarafından yönetilen Cezayir
183Üda Fransa tarafından İşgal edilmiştir. 1871'de Cezayirliler Mu-
hammed el-Mukrani önderliğinde Fransız yönetimine karş ayak-
lanmalanna rağmen isyanları Fransa tarafından bastırılmıştır.
• 1931 'de İse Abdülhamit bin Badis önderliğinde Cezayirli Müslü-
man Âlimler Cemiyeti kurulmuş ve parolasını "Dinimiz İslam, di-
limiz Arapça, vatanımız Cezayir" olarak belirlemiştir. II.Dünya Sa-
vaşı'ndan sonra 5 Ağustos 1945'te Cezayir'de yapılan bir törende
Cezayirlilerin Cezayir bayrağı taşıması üzerine Fransa tank ve savaş
uçaklarını kullanarak 40.000 Cezayirliyi katletmiştir (Setif Katliamı).
İngiltere
Avustralya
Yeni Zelanda
Tayland
Fransa
Filipinler
Pakistan
Cemile
Buhayra
1945'teki Setif Katliamı sonrası Cezayirli
mile
da "Cezayir Ulusal Kurtuluş Cephesi"ne
katılmış ve 1957'de yakalanarak idama mahkûm
edilmiştir. Ancak daha sonra uluslararası düzeyde
başlatılan medya kampanyası sonucu idam cezası
bozularak 1960'ta serbest bırakılmıştır. Cemile, Ce-
zayir ve Afrika direnişinin simgesi hâline gelmiştir.
ABD ve Batı'nın Sovyetler Birliği'nin kendi sınırları içinde kal-
maşını ve yayılmasını engellemesine yönelik giriştiği faaliyet-
lere genel anlamda
adı verilmiştir.
2. Hindistan ve Pakistan'ın Kuruluşu
1947'den önceki
H'ndu Çoğunluk
Müslüman çoğunluğun m.
şad*' bu bölge 1911'e
bu arihten
deş adıyla b oldu,
XIX. yüzyıldan beri İngiltere'nin sömürgesi altında yaşayan
Hindistan'da ilk bağımsızlık ayaklanmaları 1917'de Mahatma
Gandhi'nin önderliğinde başlamıştır. Bu durum Hindistan'da-
ki Müslümanları da cesaretlendirmiş ve 23 Mart 1940 ta top-
lanan "Müslümanlar Birliği Cemiyeti Kongresi" sonucunda
Muhammed Ali Cinnah'ın Önderliğinde Hindistan'dan ayrı
Pakistan Devleti'nin kurulması kararı alınmıştır.
• Bunun üzerine İngiltere 1946'da Hint Yarımadası'nda Hindis-
tan ve Pakistan adıyla yeni iki dominyon devlet kurulduğu-
nu açıklamış, 1947 yılında da İngilizlerin bölgeden askerlerini
çekmesiyle Hint Yarımadası'nda bağımsız Hindistan ve Pakis-
tan devletleri kurulmuştur.
• Cezayir'de 1 Kasım 1954'te başlayan ayaklanma Fransa'da iktida-
ra gelen De Goulle'nin 1962'de Evian Antlaşması'nı imzalayarak
Cezayir'in bağımsızlığını tanımasıyla son bulmuştur. Yeni kurulan
devlet, Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti adını almıştır,
Nelson Mandela
Güney Afrika ve Mandela
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ise özgürlük sa-
vaşçısı anlamına gelen "Madiba" lakaplı Nelson
Mandela siyahi halka yapılan ırkçılığa karşı müca-
dele etmiştir. 1994 seçimlerini kazanan Mandela
ülkesinin ilk siyahi cumhurbaşkanı olmuştur.
ASEAN (Güneydoğu Asya Milletleri Birliği) (1967)
Güney Asya ülkeleri Soğuk Savaş Dönemi'nde ekonomik ve tica-
ri alanda iş birliği yapmak için ASEAN'I kurmuşlardır. 1967 yılın-
da kurulan bu teşkilatın kurucu üyeleri; Filipinler, Tayland, Ma-
lezya, Endonezya ve Singapur'dur.
instagram.com/copysinav
