9. Aşağıdaki parçalardan hangisi "Ancak tüm insanlığı
ilgilendiren nitelikte eserler veren sanatçılar gerçek anlamda
bir yetkinliğe ulaşabilir." düşüncesine uzak düşmektedir?
A) Romalı komedya yazarı Terentius'un "Ben insanım, insana ait
hiçbir şey bana yabancı değildir." sözü, bir insan için geçerli
olan her bir şeyin diğer insanlar için de geçerli olacağını
ifade etmesiyle, aklın yolunu bire indiren aydınlanmanın
evrensellik idealine uygun düşer.
B) Dostoyevski, tüm romanlarında Rus insanını anlatır ama
örneğin Suç ve Ceza romanının kahramanı Raskolnikov'un
yaşadığı duyguları herkes kendi benliğinde duyumsayabilir.
Orada yaşayan, duyan ve düşünen; Rus kültürünün bireyi
olduğu kadar, içimizden herhangi biridir de!
C) Kutadgu Bilig; Türk kültürü, devlet yönetme ve dolayısıyla
toplumsal hayatı düzenleme siyaseti açısından Türklerin İs-
lam medeniyeti dairesinde meydana getirdikleri edebiyatın
bilinen ilk eseridir ve Türk dilinde, kültüründe, yaşayışında
önemli gelişme ve değişmelerin yaşandığı bir dönemin
tanığıdır.
D) Abbas Sayar, Yılkı Atı'nda ne anlatır? Baştan sona "iyilik"
teması üzerinde durur aslında. İnsanlara hizmet etmiş olan
atların, "yılkı”lığa bırakılmaması ve ölüme terk edilmemesi
gerektiğini vurgular. Bu yolla iyiliğin her zaman ve herkes
için geçerli bir değer olduğunu belirtir.
E) Farsça yazan Ömer Hayyam, her ne kadar Fars şairi olsa
da sanatçının, eserleri bütün dillere tercüme edildiğinde in-
sanlığın ortak şairi olduğu görülür. Okur, onun şiirlerini her
dilde aynı şekilde anlar.
298
10. Türkçemizin zenginliğini ortaya koyan şiirlerimiz, hikâyelerimiz,
romanlarımız, piyeslerimiz söz varlığımızın çeşitli örneklerini ser-
giler. Sözlüğümüzde de bu eserlerden seçilmiş yazarlı örnek
cümleler, anlamı daha iyi açıklamak için ardı ardına sıralanır. Bir
kelimenin değişik anlamlarının altının çizilebilmesi için bu tür
örnek cümlelere ihtiyaç vardır. Gazetelerin ve köşe yazılarının
ömrü çok kısadır hatta yirmi dört saat bile sürmez. Bunun için
birçok köşe yazarı, daha sonraki yıllarda yazılarından önemli
gördüklerini bir kitapta toplar ve böylece bu yazıların nispeten
unutulmamasını sağlamak ister. Ancak sözlük için örnek cümle
arayan araştırmacının bu kitaplardan ne kadar yararlanabildiği
de şüphelidir çünkü onun istediği örnek, çoğu kez köşe yazı-
larında kalmıştır ve bir süre sonra da o örnek cümle unutulur
gider. Dolayısıyla söz varlığını geliştirme yolunu tutan insanın
bu köşe yazılarını dikkatle taraması gerekmektedir.
Bu parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine
ulaşılabilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Bir sözcüğün farklı anlamlarını bulup karşılaştırmanın en
kısa ve kolay yolu sözlük taraması yapmaktır.
Türkçenin zengin söz dağarcığını sanatçıların kaleme aldığı
öykü, roman, deneme ve şiir kitaplarında bulmak için onları
çokça okumalıyız.
Gazete ve dergilerde yayımlanan yazıların çoğu haber kay-
nakli olduğu için zamanla unutulup gitmektedir.
Köşe yazılarının ömrü her ne kadar kısa olsa da sözlük
çalışması yapanlar için bunlar dikkatle incelenmesi gereken
yazılardır.
Türkçeye ait sözlükleri incelediğimizde söz varlığının bir
hayli zengin olduğunu görürüz.
