ARİH
DERS
XIX. IÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
11. MAHMUT DÖNEMİ SİYASİ OLAYLARI (1808-1839)
Fransa'nın, Kuzey İtalya'da mağlup ettiği Avusturya ile imzaladığı Campo Formio Antlaşması (1797) uyarınca
Arnavutluk kıyılarına ve Yunan adalanna yerleşmesiyle başlayan ayrılıkçı isyanlar, Fransız İhtilali sonrasında baş-
lavan koalisyon savaşları ve Mısır'ın işgal girişimiyle (1798) Avrupa'da alt üst olan siyasi dengeler Nizam-1 Cedit
adıyla III. Selim'in başlattığı reform sürecine Kabakçı Mustafa İsyanıyla (1807) son verilmesi ve padişahın katle-
dilmesiyle ortaya çıkan siyasi istikrarsızlıktır. Nitekim 1808'de karşı bir darbeyle tahta çıkartılan II. Mahmut, kaos
ortamında ve Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın gölgesinde iktidarı devraldı.
101806-1812 Osmanlı-Rus Savaşıve Bükreş Antlaşması
1804'te Napolyon kendini Fransa İmparatoru ilan ederek Avrupa'ya savaş açmış ve Avusturya ve Rusya'yı yen-
miştir.
İngiltere ve Rusya'nın toprak bütünlüğünü değiştirmek istediğini bilen Osmanlı yeni Fransız yönetimini tamyarak
Boğazlan Rusya'ya kapatmıştır.
Osmanlı, Fransa ile yakınlaşma güvencesi ile Rus yanlısı Eflak ve Boğdan beylerini görevden aldı, Rusya'da bu-
nun üzerine Osmanlı'ya savaş açmıştır (1806).
Ruslar, Eflak ve Boğdan'l işgal etmiş, İngiltere de Çanakkale Boğazı'nı geçerek İstanbul önlerine gelmiş ve
Osmanlı'dan Fransa ile ilişkilere son vermesini Eflak-Boğdan'1 Rusya'ya Çanakkale istihkâmlarını ise İngiltere'ye
vermesini istemiştir.
Osmanlı bu istekleri kabul etmemiş ve geri dönerken Osmanlı topçuları İngiliz donanmasına kayıplar verdirmiş-
tin İngiltere zararı karşılamak için İskenderiye'ye saldırmıştır. Mehmet Ali Paşa'nın karşı koymasıyla çekilmek
zorunda kalmıştır. Tam bu sırada Kabakçı Mustafa İsyanı sonucu III. Selim indirilerek IV. Mustafa padişah ol-
muştur. (1807)
6 Alemdar Mustafa Paşa saraya baskın düzenleyerek III. Selim'i tekrar tahta geçirmek istemiş. Fakat III. Selim'in
öldürüldüğünü görünce II. Mahmut'un tahta geçmesini sağlamıştır (1808).
Osmanlı'da bu olaylar olurken Napolyon, Rusya ile anlaşarak Rusya'nın Eflak ve Bağdan isteklerini kabul edince
Rusya, Fransa ile olan savaşa son vermiş ve bunun üzerine Osmanlı ile İngiltere arasında Fransa ile Rusya'ya
karş 1809'da Kale-i Sultani Antlaşması imzalanmıştır.
Osmanlı, ordusu ve donanmasının yetersizliği ve Fransa'nın sürekli taraf değiştirmesi sonucu yenilgiyi kabul
ederek Rusya ile 1812'de Bükreş Antlaşması'nı imzalamıştır.
Antlaşmaya göre;
» Beşarabya (Moldova) Rusya'ya bırakılacak
Eflak ve Boğdan Osmanlı'ya geri verilecek
Prut Nehri ile Tuna Nehri, iki devlet arasında sınır olacak
» Sırplara iç işlerinde bazı imtiyazlar verilecek
Osmanlı Bosna ve Eflak'tan iki yıl vergi almayacak.
Osmanlı ilk defa bu antlaşmayla kendi içindeki bir azınlığa ayrıcalıklar verrniştir. Bu durum diğer azınlıkları ce-
saretlendirmiş, özellikle Rumların isyanını hızlandırmıştır.
SDLYALÇIN
216
www.dizgikitapcom
