ARiH
DERS
OTU
OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
Yeniçeri ocağında bozulmalar nasıl ortaya çıkmıştır?
1593-1606 Avusturya savaşlarında yeniçeriler, düşmanın tüfekli piyade askeri karşısında başarısız olmuştur, Bu-
nun üzerine Osmanlı Devleti, yeniçerilerin sayısını önce 30.000'e daha sonrada 50.000'e çıkarmıştır.
Bu dönemde devşirme sistemi, Yeniçeri Ocağı'nın asker İhtiyacını karşılamada yetersiz kalmıştır, Bu sebeple
İstanbul'a iş bulmak için gelen fakir delikanlılar bile ocağa alınmış ve asker açığı kapatılmaya çalışılmıştır. Böylece
ocağın yapısı bozulmuş ve dağıtılan ulufeler devlet hâzinesine yük olmuştur.
Yeniçeri Ocağı'nın bozulmasında en önemli etken, devşirme sistemi kurallarına aykırı bir şekilde ocağa kayıt ya-
pılmasıdır. Hristiyan çocuklar muayene edilmeden ya da rüşvetle devşirme olarak alınmış ve tutulması gereken
"Eşkâl Defter i" ne pek önem verilmemiştir. Daha önce ocağa girmesi yasak olan Müslümanlar da dâhil pek çok
keşimden kişi ocağa girebilmiştr.
ö 1527-1528'de seferlere kanlan Tımarlı Sipahi sayısı 37.000 civarındayken 1655'e gelindiğinde bu sayı 6000'e
kadar düşmüştür. Hafif tüfekle savaşan ordular karşısında kılıçla savaşan Osmanlı Tımarh Sipahilerinin yetersiz-
fiğinin ortaya çıkması sonrası Osmanlı ordusunun en kalabalık savaş gücü olan Tımarlı Sipahiler, askerî yönden
değerini kaybetmeye başlamıştır. Buna bağlı olarak ordunun her türlü ihtiyacını karşılayan tımar sistemi de
ihmâl edilmiştir.
Tımarlı Sipahilerin sayılannın azaldığı dönemde devlet, ordunun asker ihtiyacını karşılayabilmek için farklı yön-
temler geliştirmeye çalışmıştır. Bu amaçla sekban, sanca ve levent olarak bilinen ücretli geçici askerler orduya
alınmaya başlanmıştır.
NOT.
Yeniçeri Ocağı XVI. yüzyıl sonlarına kadar Osmanlı ordusunun eğitimli, mükemmel bir yaya kuweti iken, bu I
tarihten iöbaren bozulmaya başlamıştır. Yeniçeri Ocağı'nın bozulmaya başlaması III. Murat Devri'nde başlayıp
bu hükümdar zamanında devşirme kanununa aykırı olarak ocağa yabancı kişiler kaydedilmiştir. II. Mahmut I
Devri'nde 15 Haziran 1826'da kaldırılmıştır. Osmanlı tarihlerinde bu olay "Vak'a-i Hayriyye” olarak adlandırılır.
c. Cebeci Ocağı
Yeniçerilere ait ok, yay, kılıç, tüfek, kazma, kürek, barut, kurşun, zırh, tolga, harbe ve bunun gibi savaş aletlerini
sağlamakla görevli birliktir. Bunlar savaş zamanlarında silahları yeniçerilere dağıtır ve savaş sonunda toplayarak
bozukları tamir eder ve noksanlarını tamamlayarak saklardı.
Cebeci Ocağı içerisinde ayrıca Humbaracı ve Lağımcı bölükleri de yer almakta idi ki, bunlar, genellikle kale ku-
şatmalannda önemli bir yere sahipti.
d. Topçu Ocağı
Top dökmek, top mermisi yapmak ve top atmak için teşkil edilmiş olan bu ocak, Kapıkulu Ocaklarının yaya kıs-
mındandır. Osrnanlı ordusunda ilk top I. Murat zamanında 1389'da Kosova'd a kullanılmıştır.
Yıldırım Bayezit tarafindan da gerek İstanbul Kuşatmasında gerekse Niğbolu Kuşatmasında top kullanılmıştır.
Fatih Sultan Mehmet Devri'nde ocakta önemli gelişmeler olmuştur.
e. Top Arabacıları Ocağı
Osmanlıların ilk devirlerinde kullanılan toplar, deve, katır ve beygirlerle nakil edilen küçük ve hafif toplardı, XV.
yüzyıldan sonra topçuluğun önemli ölçüde gelişmesi üzerine ve büyük toplar dökülmesinden sonra yenilik ya-
pan Osmanlılar, bunları araba ile savaşa götürmeye başladılar. Böylece bir top arabacıları ocağı kuruldu.
YALÇIN
www.dizgikitap.com
