ARIH
DERS
OTU
DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 - 1579)
ö Önceleri Akkoyunlu Devleti hizmetinde iken Safevilerden kaçarak İstanbul'a gelmiş, II. Bayezit'in hizmetine gir-
miş, daha sonra I. Selim'in Doğu politikalarının oluşmasında önemli rol oynamış, Urfa ve Musul'un Osmanlı
idaresine geçmesini sağlamıştr
Osmanlı-Memluk İlişkileri
6 Safevi tehdidini önleyen Yavuz, Memlukleri ortadan kaldırmak için harekete geçti. Yavuz'un Memluk Devleti
üzerinde sefer düzenlemesinde;
» Fatih ve II. Bayezit Dönemi'nden kalan sorunlar,
Memluklerin koruduğu Dulkadiroğulları Beyliği'ne Osmanlı Devleti tarafindan son verilmesi ve iki ülkenin
komşu olmaları,
İki ülkenin de Türk-İslam dünyasının lideri olmak istemeleri,
Kutsal yerler ve halifelik makamının Memluklerin denetiminde olması etkili olmuştur.
İlk olarak iki ordu Halep ve Kilis arasındaki Mercidablk'ta karşılaştı (1516). Memluk ordusu yenildi.
Memluk Hükümdarı Kansu Gavri savaş alanında öldü. Halep ve Şam ele geçirilerek Suriye, Osmanlı topraklarına
katıldı ve Mısır yolu açıldı.
Bu zaferle Osmanlı Devleti; Suriye, Lübnan ve Filistin'de hâkimiyet sağlamıştır. Savaş esnasında Memlûk ordu-
şunda bulunan Abbasi Halifesi Mütevekkil, Osmanlılara esir düşmüştür. Yavuz Sultan Selim Halep'te görüştüğü
halifeye büyük saygı göstermiştir. Kendi adına hutbe okutan ve bölgenin idari planlamasını yapan Yavuz Sultan
Selim, topladığı meşveret meclisinde bundan sonra nasıl hareket edilmesi gerektiği konusunu görüşmüştür.
ö Memlûklulann, Tomanbay'ı sultan seçtiklerini ve yeniden toparlandıklarını haber alan Yavuz Sultan Selim önce
diplomatik teşebbüslere girişti. Bazı devlet adamları, yol şartlan nedeniyle Şam'dan Kahire'ye yapılacak yeni bir
sefere karşı çıktı. Fakat gerekli top, tüfek ve harp malzemeleriyle çeşitli yiyecek maddelerini taşıyan donanma-
nın İstanbul'dan harekete hazır olduğu, Macarlarla olan barışın yenilendiği, Şah İsmail'in de Tebriz'de bulundu-
ğu haberlerini alan Yavuz Sultan Selim harekete geçti.
22 Ocak 1517'de Ridaniye mevkinde yapılan savaş, Osmanlıların zaferiyle sonuçlandı. Ridaniye Savaş sonucun-
da Memlûk Devleti yıkıldı ve Suriye, Filistin, Irak, Hicaz ile Mısır Osmanlı topraklarına katıldı. Böylelikle Osmanlı
Devleti, İslam dünyasında söz sahibi tek devlet oldu.
ö Bu seferden sonra I. Selim, Şam'da Muhyiddin Arabî'nin mezarını buldurarak mezarın bulunduğu yere türbe ve
külliye yaptırmıştır.
Mısır Seferi sonucunda;
Suriye, Filistin, Hicaz ve Mısır Osmanlı topraklarına katıldı. Kahire ve Mekke'de
bulunan kutsal emanetler Topkapı Sarayı'na nakledildi.
» Halifelik Osmanlıya geçti. Osmanlı Devleti, İslam dünyasının lideri hâline geldi.
Bunun üzerine I. Selim "Hadimü'l-Harameynü'ş-şerifeyn" unvanını kullanmaya
başladı.
Baharat Yolu Osmanlı denetimine girdi.
Venedikliler, Kıbrıs Adası için Memluklere ödedikleri vergiyi, bundan sonra Os-
manil Devleti'ne vermeye başladılar.
Hilafet'i Ulyâ
Sultan Selim; daha Kahire'deyken Abbasi halifesini, Mısır'ın bazı önemli âlimleri ve sanatkârlarını, mukaddes
emanetler de dâhil olmak üzere İstanbul'a göndermiştir. Yavuz'un amacı aslında bu şekilde İstanbul'u bir hilafet
merkezi yapmaktır. Halifelikle ilgili herhangi bir tasarrufta bulunmayan Yavuz için Haremeyn'in koruyucusu ol-
SOL YALÇIN
110
www.dizgikitap.com
