ARİH
DERS
OT
XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
tarafsız kalmasından yanaydı. Osmanlı Devleti tarafsız kalırsa İngiltere ve Fransa, müttefikleri olan Rusya'ya
yardım edebilmek için Boğazlardan serbestçe geçebileceklerdi. Osmanlı Devleti tarafsız kalması karşılığında;
kapitülasyonların kaldırılması, Ege Adaları'nın kendisine verilmesi, Mısır meselesinin çözümü gibi isteklerde bu-
lundu. Fakat İngiltere ve Fransa bu isteklere olumlu yanıt vermediler.
â Harbiye Nazırı Enver Paşa ile Dahiliye Nazın Talât Paşa, aynca Sadrazam Sait Halim Paşa Alman taraftarı olup,
Üçlü İttifak'ın yanında savaşa katılmak istiyorlardı.
ö Ege Denizi'ndeki denge için ümitle beklediği "Reşadiye" ve "Sultan Osman" adları verilen iki büyük savaş gemi-
sine, İngiltere savaş başlayınca el koymuştu.
Osmanlı 7 Eylül 1914'te tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırdığını ilan etti. Buna, başta Almanya ve Avustur-
ya olmak üzere diğer devletler karşı çıktılar.
6 Almanya, Fransa'yı kısa sürede yeneceğini ve işgal edeceğini hesaplamıştı. Fakat Marne çarpışmalarında yenil-
mişti. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ise Galiçya'ya yaptığı saldırıda bozguna uğramıştı, Böylece Alman-
ya, iki cepheli savaş karşısında kalmıştı.
Osmanlının İttifak Arayışları
Osmanlı Devleti de Avrupa'nın savaşa sürüklendiği bu dönemde ittifak arayışlarına girdi. Özellikle Trablusgarp
Savaşı ile birlikte, Almanya'nın müttefiki İtalya ile karşı karşıya kalınması ve bu duruma Almanya'nın ses çıkar-
maması, Osmanlı'yı İngiltere nezdinde ittifak arayışına sevk etti. Bir takım dolaylı görüşmelerden sonra Londra
Büyükelçisi Tevfik Paşa tarafindan 1 Haziran 1913'te İngiltere'ye iftifak yapma arzusu resmen iletilmişse de
İngiltere'den cevap alınamadı.
Aynı şekilde Rusya'ya da müracaatta bulunuldu ve Osmanlı Devleti'nin bu isteğini, 1914 Mayıs'ında Talat Bey
başkanlığındaki heyet, Kırım'da Rus Hariciye Nazın Sazonofa ilettiyse de müspet cevap alamadı.
Bahriye Nazın Cemal Paşa marifeti ile Fransa ile görüşülürken, Bulgaristan ve Yunanistan'a da ittifak teklifleri
iletildi. Bu ittifak girişimlerinin sonuçsuz kalması, Osmanlı Devleti'ni yalnızlık duygusuna iterken; Enver Paşa'nın
savaşa Almanya'nın yanında katılabilmek için elini güçlendirdi.
ö Almanya için Bismarck döneminden beri iki cephede savaşa sürüklenme endişesi, siyasete yön veren önemli
bir düşünce iken, Almanya Rusya'yı karşısına almakla iki cepheli savaş bizzat kendisi başlattı. Almanya'nın bu
durumda Osmanlı Devleti'nden faydalanmak isteyeceği muhakkaktır. Nitekim Rusya'ya savaş ilanından 1 gün
sonra, Z Ağustos 1914'te Osmanlı-AIman İttifak anlaşması imzalandı.
Osmanlı'nın Savaşa Girişi
Almanlar ile ittifak imzalanmasından bir gün önce, 1 Ağustos 1914 tarihinde, Osmanlı Devleti'nin savaştaki ka-
derini tayin eden ve Türk kamuoyunu İngiliz karşıt haline getiren çok önemli bir olay meydana geldi.
İngiltere, Donanma-i İane Cemiyeti marifeti ile toplanan paralar ile sipariş edilen Sultan Osman zırhlısına el
koydu. Aynı şekilde, teslimi beklenen Reşadiye Dretnotunun da İngiliz Donanmasına teslim edilmesi kararlaş-
tırıldı. Gemileri almaya giden Osmanlı heyetine gemilerin teslim edilmemesi ve ödenen paranın da iade edil-
memesi, Osmanlı kamuoyunda İngiltere'ye karşı büyük bir öfkeye sebep olurken, Alman İttifak Anlaşmasının
imzalanmasını da hızlandırmıştır.
ö Oluşan hayal kırıklığı, Alman zırhlıları Goben ve Breşlau'nun gelişiyle birlikte, ümide ve Alman taraftarlığına
dönüşmüştür. 10 Ağustos 1914'te, İngiliz Donanmasından kaçan Goben ve Breşlau isimli iki Alman zırhlısının
Çanakkale Boğazını geçerek Osmanlı Devleti'ne sığınması ve sonrasında bunların Yavuz ve Midilli isimlerini ala-
rak Osmanlı Donanması'na katımaları bu duruma sebebiyet vermiştir.
Osmanlı Devleti, her ne kadar 2 Ağustos 1914'te Almanya ile ittifak anlaşması imzalamış olsa da İtilaf Dev-
letleri ile görüşmeye devam etti. Bu görüşmelerden bir sonuç çıkmamasına rağmen özellikle İngiltere, diplo-
masiye devam ederek Osmanlı Devleti'nin savaşa girişini geciktirmeye çalıştı. Nitekim İngiltere, Goben ve
vNM.dizgikitap.com
