ARiH
DERS
OT
XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
31 Mart (13 Nisan 1909) günü Avcı Taburlarından bir grup, Meşrutiyet yönetimine karşı oldukları için Mebusan
Meclisinin kapısına gelip bağırmaya ve ateş etmeye başladılar. İsyancılar genç subayları ve gazetecileri öldür-
düler.
Hükûmet bu isyan karşısında etkisiz kalınca görevinden ayrıldı. İttihat Terakkinin merkezi olan Selanik'te bulu-
nan Hareket Ordusu Mahmut Şevket Paşa komutasında ve Mustafa Kemal'in kurmay başkanlığında İstanbul'a
gelerek bu ayaklanmayı bastırmıştır. (27 Nisan 1909)
b Ayaklanmadaki rolünden dolayı yani el altından desteklediği için padişah II. Abdülhamit Yıldız Sarayı kuşatılarak
tahttan indirilmiştir. II. Abdülhamit Osmanlıda parlamento kararıyla görevinden alınan ilk padişahtır. Yerine V.
Mehmet (Reşat) getirildi. 31 Mart Ayaklanması Osmanlıda rejimi değiştirmeye yönelik ilk ve tek ayaklanmadır.
Bu ayaklanma rejimi değiştirmesi yönüyle Şeyh Sait ve Menemen Olayları ile ortak bir benzerliğe sahiptir. 31
Mart İsyanı'nın bastırılması mevcut anayasal düzene karşı olanlara bir tepkidir. Bu isyandan sonra İttihat ve
Terakki yanlısı Mahmut Şevket Paşa Hükûmeti kurulmuştur. Osmanlı tarihinde ordunun yenilikleri korumasına
yönelik ilk örnektir.
Kanunuesasi'de Yapılan Değişiklikler (1909)
ö II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesini fırsat bilen İthhatveTerakki Partisi anayasayı değiştirmiştir. Değişen mad-
deler şunlardır:
Padişahın mecliste anayasaya uyacağına dair yemin etmesi kuralı anayasaya konmuştur.
Padişahın meclisi feshetme yetkisi zorlaştırılmıştır.
Yürütme (Hükûmet) amk padişaha karş değil, meclise karşı sorumlu hâle getirildi.
Şeyhülislam ve sadrazamın belirlenmesi padişahın yetkileri arasında kalırken bakanların seçimi sadrazama
bırakılmıştır.
Meclis başkanı üyeler tarafindan seçilecektir.
Basına sansür kaldırılmıştır.
Padişahın kişileri sürgüne gönderme yetkisi elinden alındı.
Padişahın savaş ve barışa karar verme yetkisi elinden alındı.
Kanunun belirlediği nedenler dışında bir sebep ile cezalandırrna usulleri kaldırıldı.
Haberleşme belgelerinin gizliliği benimsenerek kişi hürriyeti güçlendirilip açığa kavuşturuldu.
Mebusların kanun teklif etmek için padişah izni alma şartı kaldırılmıştır.
Toplanma ve dernek kurma haklan tanınmıştır.
Padişahın veto yetkisi sınırlandırılrnışür.
NOT..
II. Meşrutiyet döneminde; İnas Darülfünunu (kızlar için yüksek öğretim kurumu) açılır. Darülbedai (tiyatro),
Darülelhan (konservatuar), Darüleytam (yetimler yurdu) kurulur. Aile Muhakemat Kararnamesi, Zorunlu as-
kertik yasası çıkanlır. Milli ekonomiyi canlandırmak amacıyla Teşviki Sanayi Kanunu çıkarılır, Milli İtibar Bankası
kurulur. Kapitülasyonlar kaldırılır, Yabancı şirketlerde Türk işçilerin çalıştırılması zorunlu hale getirilir.
vmw.dizgikitap.com
