ARiH
DERS
OT
XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
Kıbrıs'ın Kaybedilmesi (1878)
Osmanlı'nın Ayastefanos Antlaşması ile düştüğü durumdan yaralanmak isteyen İngiltere Berlin Konferansı-
mn toplanması ve Osmanlı lehine kararlar alınması karşılığı Osmanlı'dan Kıbrıs'ı üs olarak istemiştir. Böylece
Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemeyi ve Süveyş Kanah'm kontrol altında tutmak istiyordu. Osmanlı ile
İngiltere arasında 4 Haziran 1878'de imzalanan antlaşma ile;
» Kıbrıs üs olarak İngiltere'ye verilmiştir.
Rusya işgal ettiği Kars, Ardahan, Batum'dan çekilirse İngiltere, adanın yönetimini Osmanlı Devleti'ne geri
verecektir.
Ancak Osmanlı'nın 1914'te İngiltere'ye karşı savaşa girmesi üzerine İngiltere Kıbrıs'ı işgal ettiğini açıklamıştır.
Daha sonra bölgeye yerleştirdiği Rumlar ile Türkiye arasında günümüzde de devam eden sorunlara zemin
hazırlamıştır.
Tunus'un Fransa Tarafindan İşgal Edilmesi 11881)
Fransa, 1830 yılında Cezayir'i işgal etmişti. Cezayir bu dönemde Tunus ile sınır anlaşmazlığı yaşyordu. Berlin
Konferansında İngiltere ve Almanya'nın desteğini alan Fransa 1881'de Osmanlı'nın içinde bulunduğu karışık-
lıklardan faydalanarak Tunus'u işgal etmiştir. Almanya Alsas-Loren'in acısını unutturmak amacıyla Fransa'yı
Tunus'un işgalinde desteklemiştir.
Mısır'ın İngilizler Tarafından İşgal Edilmesi (1882)
Mısır, İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki sömürgeleri için çok önemliydi. 1869'da Fransız şirketi tarafindan Sü-
veyş Kanalı'nın açılması Mısır'ın önemini daha da artırmıştı. Süveyş Kanalı'nın borç alınarak yapılması Mısır
mâliyesini bozmuş, İngiltere ve Fransa borçlan bahane ederek Mısır yönetiminde söz sahibi olmak istemiş-
'erdir. Halk buna tepki gösterince bölgede karışıklıklar çıkmıştır. İngiltere bu karışıklıkları bahane ederek Mısırlı
1882 yılında işgal etmiştir. Osmanlı'da İngiltere ile birlikte Mısır'da yüksek komiser bulundurmak şartı ile bu
durumu kabul etmiştir.
Girit Sorunu ve Osmanh-Yunan Savaşı
Osmanlı Girit'i 1669'da almış iskân çalışmalarına rağmen Rum nüfusu çoğunlukta kalmıştı. Yunanistan'ın deste-
ğiyle ayaklanan Giritli Rumlar, Yunanistan'a bağlanmak istediklerini açıkladılar. Avrupalıların karışmasını isteme-
yen Osmanlı 1878 Halepa Fermanı ile Giritli Rumlara ayrıcalık vermiş ve isyan geçici olarak bastırılmıştır.
1894'te Yunan subaylar tarafindan kurulan Etnik-i Eterya Cemiyeti'nin kışkırtması sonucu 1896'da Girit'te ye-
niden isyan çıkmıştır. Yunanistan'ın bu isyana yardım ettiği anlaşılınca Osmanlı-Yunan savaşı başlamıştır (1897).
Osmanlı, Dömeke Meydan Savaşı'm kazanmış ve Mora'ya girmiştir, Bunun üzerine Avrupalılar müdahale de
bulunarak savaşı durdurmuşlardır. Osmanlı ile Yunanlılar arasında 1897 İstanbul Antlaşması imzalanmıştır. Bu
antlaşma ile Girit'e özerklik verilmiştir.
Makedonya Sorunu
Balkan devletleri toprak ve nüfus bakımından küçük devletlerden oluşuyordu. 1829'da Yunanistan, 1878'de
Romanya, Sırbistan ve Bulgaristan bağımsızlıklarına kavuşmuştu. Bu devletlerin Balkan coğrafyasında geleceğe
yönelik bazı planları vardı. Yunanistan "Megali İdea" düşüncesi ile sınırlan genişletmeye çalışmaktaydı. Sırplar,
Büyük Sırbistan'ı kurmak için çaba sarf ederken Bulgaristan ve Romanya da topraklarını genişletme arzusunday-
dl. Osmanlı Devleti, durumun farkında olmakla beraber önlemlerini de almayı ihmal etmedi.
ö Makedonya'da görevlendirilen "İzleme Tabudan" adlı jandarma birlikleri sayıca yetersizdi. Balkan devletleri giz-
lice Makedonya'ya girerek çetecilik faaliyetleriyle taraftar bulmaya ve bölge halkını silahlandırmaya başlamıştı,
S"LYALÇIN
www.dizgikitap.com
