ARIH
DERS
OT
OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA BUHR4N VE DEĞİŞİM
Salankamen Muharebesi (1691)
Sadrazam 15 Haziran'da Edirne'den ayrıldıktan sekiz gün sonra II. Süleyman ölünce tahta II. Ahmed geçirildi.
Sadrazam sultanın ölüm haberini ve yeni sultanın gönderdiği mühr-i hümâyûnu Sofya'da teslim aldı. Yaklaşık
100 bin kişilik Osmanlı ordusu 21 Temmuz'da Belgrad'a ulaştı.
Salankamen Muharebesi, İkinci Viyana Kuşatması sonrasındaki mücadelede önemli bir dönüm noktasıdır. Ön-
celikle Avusturya'nın Fransa ile uğraştığı bir dönemde bu savaşta mağlup olunması, Macaristan'ı yeniden ele
geçirme şansının kaybedilmesine neden oldu. Kuşkusuz bu savaştaki askeri kayıplardan daha önemlisi yetenekli
devlet adamına bu kadar ihtiyaç duyulduğu bir sırada Fazıl Mustafa Paşa'nm şehit olmasıydı. Devleti yeniden
toparlayıp, bozgunu durduran sadrazamın şehadeti hem kendisinin başlattığı reformların durmasına hem de
cephelerde ordunun yeniden toparlanmasına engel oldu.
İstanbul'un Temizliği
II. Ahmet saltanatı sırasında İstanbul'un temiz tutulmasıyla ilgili önlemler almıştı. Bir hatt-l hümâyûnunda, şe-
hirdeki bazı kaldırımların tamir amacıyla bozulduğu, bazı kişilerin de yaya kaldırımlarını söküp evlerindeki pis
sulan dışarı akıttıkları, bu yüzden yük hayvanlarının geçişi sırasında bu pis suların Müslümanların üzerine sıçra-
dığı belirtildikten sonra bu tür girişimlerin önünün alınmasını İstanbul kadısına emretmekteydi.
NOT..
Osmanlı diplomatiğinde padişahın kendi el yazısı ile yazılmış emirlerine hatt-ı hümâyûn denirdi.
İstanbul Yangınları
17. yüzyılın son on yılında İstanbul büyük yangın felaketlerine maruz kalmıştı. 1691'de çıkan bir yangında Mısır-
çarşısı tamamen yandı. 1693'te ise üç büyük yangın çıktı. Yangında 18 cami, 19 mescid, 17 mektep, 10 medrese
ve tekke, 11 hamam, 12 firın, 2.547 ev, yeniçeri kışlası, 1.146 dükkân, 22 değirmen, 3 yağhane ve 3 han ağır
hasar gördü.
SEFERE ÇIKAN SON SULTAN
II, Mustafa'nın Cülusu
II. Ahmet, 16951te ölünce yerine yeğeni II. Mustafa geçti. Bu yeni bir dönemin başlangıcıydı. Yeni padişah, Viya-
na bozgunundan sonra Batı'da sürekli gerileyen devleti yeniden azametli günlerine kavuşturmayı hayal ediyor-
du. 16. yüzyılın muhteşem hükümdarı Kanunî Sultan Süleyman'ı da kendine örnek almıştı,
Tahta çıktıktan sonra ordunun başında sefere çıkmakta kararlı olan sultan, hazırlıkları da bizzat denetledi. Hatta
bazen tebdil-i kıyafetle, yani kılık değiştirerek hazırlıkların yürütüldüğü yerleri bizzat teftiş etti.
II. Mustafa otağ-ı hümâyûnunu Edirne Sarayı meydanına kurdurttu. Otağ-' hümâyûnun kurulması sefervaktinin
yaklaştığının bir işaretiydi. Ordu bir süre sonra padişahın komutasında Edirne'den hareket etti.
II. Mustafa komutasındaki Osmanlı ordusu Avusturya ordusu komutanı General Veterani ile Tımış Nehri kıyı-
lannda karşılaştı. Muharebeyi kazanan Osmanlı ordusu, Lugoş ve Şebeş kalelerini ele geçirdi. II. Mustafa, ilk
seferinden ceddi Kanunî gibi muzaffer olarak İstanbul'a döndü.
Sultan, İstanbul'a döner dönmez ertesi yıl çıkacağı seferin hazırlıklarına başladı. 21 Nisan 1696'da İstanbul'dan
ikinci seferi için hareket etti. 26 Ağustos'ta Ulaş mevkiinde akşama kadar süren muharebe sonucunda Osmanlı-
lar İkinci defa düşmanı mağlup ettiler.
142
www.dizgikitap.com
