ARiH
DERS
OT
NOT...
MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ
Güneybatı Kathas Geçici Hükûmeti (Cenub-ı Garbi Kafkas Hükûmet-i Muvakkate-i Milliyesi - Cenub-l Garbi
Kafkas Hükûmet-i Cumhuriyesi, 17-18 Ocak 1919 tarihleri arasında gerçekleştirilen Büyük Kars Kongresi'nin
sonucunda kurulan ve 12 Nisan'da İngilizlerin Kars'ı işgal etmeleriyle son bulan geçici hükûmeftir.
b. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
Mondros Mütarekesi'ni imzaladıktan sonra, İstanbul'da 2 Kasım 1918 günü Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk
Cemiyeti adı verilen cemiyet resmen olmasa da fiilen kurulmuştur. Cemiyet, Edirne Mebusu Faik Bey, Beledi-
ye Başkanı Şevket Bey ve Avukat Şeref Bey tarafindan kurulur. Lüleburgaz ve Edirne kongrelerini düzenlemiş,
Osmanlı Devleti'ne bağlı kalmak mümkün olmazsa, bağımsız bir Trakya Cumhuriyeti kurmayı düşünmüşlerdir.
c. Milli Kongre Cemiyeti
Mondros Mütarekesi sonrası, Rumların İstanbul'da teşkilatlanıp Megola-İdea uğrundaki çalışmalarına engel ol-
mak için, Dr. Esat Paşa'nın çağnsı ile Türk Ocağı, Kızılay, Muallimler Cemiyeti, Baro ve her fakültenin mezunlar
cemiyeti başta olmak üzere, 70 kadar cemiyetten ikişer temsilcinin katılımı ile 29 Kasım 1918'de "Millî Kongre"
adı ile partiler üstü bir teşkilat kuruldu. Millî Kongre "Kuvayımilliye" deyimini kullanan ilk siyasi teşekküldür.
Mensuplarının çoğu sonradan Anadolu hareetine katılmıştır.
Bu cemiyet Misakımillî'nin kabul edilmesinde önemli çalışmalaryapmıştr. Ermenilerin zulümlerini anlatan eser-
ler yayım lamışlardır.
d. Vilayet* Şarkiye Müdafaa-İ Hukuk-İ Milliye Cemiyeti
6 4 Aralık 1918'de İstanbul'da kurulmuştur. Millî Kongrelerin toplanarak beyannameler yayınladığı sıralarda dö-
nemin Sadrazamı Tevfik Paşa Hükûmeti'nin teşviki ile, bilhassa doğu vilayetlerine mensup aydın kimseler, bu
vilayetlerin Ermenilere verileceği endişesiyle böyle bir millî bilinci oluşturarak çalışmayı faydalı bulmuşlar ve bu
cemiyeti kurmuşlardır.
"Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin" yayın organı olarak Süleyman Nazif Bey'in o sıralarda çıkar-
makta olduğu "Hadisat" gazetesi uygun bulunmuştu. İsviçre tarafsız bir devlet olduğundan, orada da, Fransızca
bir gazete (Le Pays) yayınlanmıştır.
Süleyman Necati'nin çıkardığı "Albayrak" gazetesi bütün millî isteklere, millî iradeye tercüman olmuştur.
Bu cemiyet bölgeden göçü yasaklamış ve bölge halkım örgütlemek amacıyla Erzurum Kongresi'ni toplamıştır.
e. Trabzon Muhafaza-i Hukük,i Milliye Cemiyeti
Mondros Mütarekesi'nden sonra, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde bir Pontus-Rum Devleti kurulması ihtimali ile Er-
menilerin bölgeye yönelik talepleri ve galip devletlerin bu gruplara verdiği siyasi destek karşısında, vatanı kendi
imkânları ile korumaya karar veren bölgenin Müslüman-Türk halkı, kendi siyasal örgütlenme kararını verdi.
Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i MilliyeCemiyeti10Şubat 1919'daMurathanzâdeZiya Bey başkanlığında Trabzon'da
kuruldu. Erzurum Kongresi'nin toplanmasına öncülük eden iki cemiyetten biri oldu.
Örgütlenmenin gelişimindeki önemli merhalelerden birisi "Selâmet" gazetesinin yayına başlaması oldu. Ardın-
dan Elviye-i Selâse'de gerçekleştirilen kongrelere temsilci gönderildi.
274
www.dizgikitap.com
