ARIH
DERS
OT
MİLLİ MÜCADELE MUHAREBELER DÖNEMİ
1.
2.
3.
4.
5.
1.
2.
3.
4.
Londra Konferansı'nda TBMM için olumlu sayılabilecek şu sonuçlar elde edilmiştir.
Bunlar;
TBMM'nin bu konferansa katılması, TBMM'nin İtilaf Devletleri tarafından tanınması anlamına gelmektedir.
Bu konferansta Misakımilfi tüm dünyaya duyurulmuş oldu.
Özellikle İzmir'in Türkiye'ye şartlı olarak verilmesi teklifi, Ermenistan'a toprak istenmesinden vazgeçilmesi, İtilaf
Devletlerinin Sevr Antlaşması'ndan taviz verebileceğini göstermiştir.
İngilizlerle yapılan ayrı görüşmeler sonucunda, Erzurum'da 16 Mart 1920 İstanbul işgalinden beri tutuklu bu-
lunan, Yarbay Rawlinson ve diğer İngiliz subay ve erlerine karşılık, Ziya Gökalp, Hüseyin Cahit, Rauf Orbay gibi
Malta'daki Türk sürgünlerinin serbest bırakılması sağlanmıştır.
İtilaf Devletleri arasındaki fikir ayrılıkları da iyice ortaya çıkmıştır.
Bekir Sami Bey tarafindan imzalanan esir değişim antlaşmalarının büyük bir bölümü devletlerin eşitliği ilkesine
aykin bulunduğu için TBMM tarafindan onaylanmamıştır. Bu konferanstan kısa bir süre sonra Bekir Sami Bey
dışişleri bakanlığı görevinden alınarak yerine Yusuf Kemal Tengirşenk getirilmiştir.
Türkiye-Afganİstan İttifak Antlaşması (1 Mart 1921)
Türkiye Heyeti Moskova'da bulunduğu sırada, yeni bağımsızlığını kazanmış olan Afganistan'ın temsilcileri de
orada bulunmaktaydı. 1 Mart 1921 tarihinde Türkiye adına Yusuf Kemal ve Rıza Nur, Afganistan adına General
Mehrnet Veli Han tarafindan bir antlaşma imzalanmıştır.
Antlaşmaya göre;
Taraflar birbirlerinin bağımsızlığını tanıyacak,
Bütün Doğu milletlerinin kurtuluşunu ve hürriyetini bu milletlerin milfi iradeleri ile gerçekleştirme haklarının
olduğu kabul edilecek
Türkiye Afganistan'a kültürel bakımdan yardım edecek, subay ve öğretmen göndermeyi taahhüt edecek,
Ayrıca Türkiye ile Afganistan arasında ticaretin geliştirilmesi, posta teşkilatının kurulması ve iki taraftan birinin
tanımadığı antlaşmayı diğerinin de tanımaması konusunda kararlar alınmıştır.
Antlaşmadan sonra Afganistan Hükûmeti Ankara'ya elçi göndererek TBMM Hükümeti'nin yanında yer aldığını
göstermiştir. Afganistan'ın bu hareketi İslam dünyasında TBMM için olumlu bir etki yapmıştır.
TBMM'nin doğulu devletlerle ilk dostluk antlaşması olan bu antlaşmayla günümüze kadar devam eden Türk
Afgan kardeşliğinin temelleri atılmıştır.
Moskova Antlaşması (16 Man 1921)
1917'de Rusya'da, Çarlık rejimi yıkılmış, yerine Sowet yönetimi kurulmuştu. Sosyalizmin yayılmasını istemeyen
Batılı gelişmiş devletler; Sovyet Rusya sınırları içindeki Çarlık yanlılarını desteklemiş ve ayaklanmaları kışkırtmış-
lardl.
İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'na dayanarak İstanbul ve Çanakkale Boğazlarıyla birlikte Anadolu'nun çeşitli
yerlerini işgal etmeleri, Sovyetler Birliği'nin geleceğini ve güney sınırlarının güvenliğini tehlikeye düşürmüştü,
Bu nedenlerden dolayı Sovyetler Birliği, TBMM Hükûmeti ile iyi ilişkiler kurarak, İtilaf Devletleri'ne karşı müca-
dele eden TBMM Hükûmeti'ni siyasi ve ekonomik açıdan destekleme kararı aldı.
YALÇIN
www.dizgikitap.com
