ARIH
DERS
OT
MİLLÎ MÜCADELE HA ZIRLIK DÖNEMİ
hâle gelen, Osmanlı Devleti fiilen sona ermiş, 23 Nisan 192Üye kadar Heyet-i Temsiliye, bu tarihten sonra da
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti, vatanın ve milletin kurtuluşu için tek ümit tek otorite hâline gelmiştir.
Mustafa Kemal Paşa, İtilaf Devletlerinin İstanbul'u işgal edeceklerini, Anadolu'ya istihbarat bilgileri taşıyan gizli
cemiyet Mim Mim Grubunun gönderdiği bilgilere dayanarak 11 Mart'ta öğrenmiş ve İstanbul'da bulunan Rauf
Bey'i uyarmıştı. İtilafların böyle bir işgali yapacakları, Meclis-i Mebusanı basacakları, Milletvekilleri başta olmak
üzere sivil ve askerî şahsiyetleri tutuklayacakları beklenildiği için, böyle bir durumda Anadolu'da bulunan ya-
bancı subayların tutuklanması, özellikle Erzurum'da bulunan İngiliz yarbayı Rawlinson'nun kaçırılması konu-
şunda 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa'ya talimat vermişti.
6 Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'un işgalinden aynı günün sabahı resmen haberi olmuştu. Telgrafq olan Ma-
nastırli Hamdi Efendi işgalden kısa bir süre sonra "Bu sabah İngilizlerin Şehzadebaşı Karakolu'nu basarak ele
geçirdiklerini ve İstanbul'u işgal ettiklerini" bildirmişti.
Mustafa Kemal Paşa, Türk milletinin bu yeni işgal hareketi karşısındaki tepkisini yabancı ülkelere yansıttı.
İstanbul'da bulunan yabancı devletlerin mümessillerine, bütün tarafsız devletlerin Dışişleri bakanlıklarına ve
Fransa, İngiltere, İtalya Millet Meclislerine verilmek üzere Antalya'daki İtalyan Temsilciliğine birer protesto telg-
raflan gönderdi. Bir başka talimatıyla bütün vali ve komutanlardan aynı yerlere protesto telgrafları gönderme-
lerİnİ İstedi.
İtilaf Devletlerinin İstanbul ve Adana'dan Ankara'ya asker sevkiyatım engellemek için Gewe ve Ulukışla ci-
vanndaki demir yollarının tahrip edilmesi sağlandı, Anadolu'daki resmî kuruluşların her türlü para ve kıymetli
eşyalarını İstanbul'a göndermeleri yasaklandı.
Mustafa Kemal Paşa'nın İstanburun işgalini öğrenir öğrenmez aldığı tedbirler arasında en önemlisi, Ankara'da
olağanüstü yetkiler taşıyan bir meclisin toplanması karan ve bunun uygulanması idi. Mustafa Kemal Paşa, bu
kararını nasıl uygulayacağını kolordu komutanlarına 17 Mart 1920 tarihinde bir genelge ile bildirdi. Telgrafta,
Ankara'da bir Kurucu Meclisin (Meclis-i Müessisan) toplanacağı, üye seçileceklerin nitelikleri ve seçimin nasıl
yapılacağı, üye seçileceklerin beş gün içerisinde Ankara'ya gönderilmesinin uygun görüldüğü genelgenin diğer
makamlara yayınlanmasından önce komutanların muvafakatlarının beklendiği bildiriliyordu.
Komutanlarla makine başında yapılan ve iki gün süren haberleşme sonunda, Kurucu Meclis yerine "olağanüs-
tü yetkiye sahip bir meclis" deyiminin kullanılması ve seçimin on beş gün içerisinde gerçekleştirilmesi uygun
görülmüştü. Bu değişikliklerle kolordu komutanlıklarına, valiliklere ve bağımsız sancaklara yayınlanan 19 Mart
1920 tarihli genelgeye göre memleketin her yerinde seçim hazırlıkları başlamıştı.
Seçimlerin onbeş gün içinde Ankara'da çoğunluk sağlanmış olarak toplanmayı gerçekleştirmek üzere yapılması-
nı istemiştir. Bunun yanı sıra Meclis-i Mebusan üyesi iken, meclisin kapatılması üzerine Ankara'ya gelen mebus-
lann da meclisin üyesi sayılacağı gibi hususlar açıklanmıştır.
İşgalden sonra İstanbul'dan kaçabilen vatansever aydın, asker ve milletvekilleri Ankara'ya gelerek mücadeleye
Mustafa Kemal'in yanında devam ettiler. İtilaf Devletlerinin padişah ve hükûmet üzerindeki baskısı daha da arttı.
Salih Paşa'dan Anadolu'daki Millî Mücadele'nin karşısında olduklarını açıklamasını İstediler. Salih Paşa bunun
üzerine sadrazamlıktan istifa etti (2 Nisan 1920), yerine Damat Ferit sadrazamlığa getirildi.
vrvWW.dizgikitapcom
