ARİH
DERS
OT
4) Âmedî Kalemi
OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
Âmedî kalemine Âmedci denirdi. Âmedci Efendi, reisülküttabın birinci derecede yardımcısı, yani özel kalem
müdürü idi. Padişah'a veziriazam tarafindan yazılacak takrir, telhis ile yabancı devletlerle yapılan ahitname ve
anlaşma suretleri, ayrıca yabancı devlet başkanlarına veziriazam tarafindan gönderilen mektuplar, protokoller,
elçi, tercüman ve tüccarlarına yazılan yazılar ve evraklar hep burada kaleme alınırdı. Bu bakımdan buraya alına-
cak memurların gayet dürüst ve iyi ahlaklı olmalarına, yabancı lisan bilmelerine dikkat edilirdi.
5) Teşrifatçılık
Teşrifatçının, saray adabını ve bütün merasimleri bilmesi şarttı. Divan'da maaş verilmesi, ziyafetler, elçilerin
gelmesi, Mısır hâzinesinin teslimi, padişahın cülusunda veya bayramlarda sarayda yapılan törenler ve tebrikler,
donanmanın denize çıkması, bir geminin denize indirilmesi, hükümdara pîşkeş çekilmesi, hilat giydirilmesi, ve-
ziriazam dairesindeki merasim dolayısıyla yapılan işler hep teşrifatçıya aitti. Ayrıca beylerbeyi, vezir ve devlet
erkânına ait olan resim ve harçların defterini tutmakla da vazifeliydi.
6) Vakanüvislik
Ö Devletçe kendisine verilen çeşitli işlere dair evraklan kaydeden vakanüvis, XVIII. asır başlarından itibaren Divan-l
Hümayun dairesinde görülmektedir. XVIII. asırdan önce vakanüvislik yerine şehnamenüvislik denen bir memuri-
yet bulunmaktaydı. Genel olarak devletin resmî tarihçisi hüviyetinde bulunan vakanüvislerin ilki Halepli Mustafa
Nâima Efendi'dir.
Osmanh'daki Özel Divanlar
a. Ayak Divanı
Çok önemli ve acil işlerin hâlledilmesi için padişahın huzurunda kurulan divan toplantılarına denmektedir.
Padişahın isteği üzerine sarayın babüssaade kapısının önünde, genellikle savaş durumlarında ya da yeniçeri
ayaklanmalarında kurulur savaş hâllerinde kurulan ayak divanında padişah yok ise eğer, yine divana veziriazam
başkanlık yapardı. Bu divan toplantısını ismini divanın bütün üyelerinin padişah karşısında o otururken ayakta
durmalarından almaktadır.
b. Galebe Divanı-
6 Kapıkulu Ocaklarına maaş verilmesi ve yabancı elçilerin kabul edilmesi amacıyla toplanan divandır. Galebe di-
vanına yeniçeri ağası geniş bir maiyetiyle katılır ve topluca yemek yenirdi. Yeniçeri ve diğer kapıkulu ocaklarının
maaşları üç ayda bir verilirse kist, yılda bir verilirse mevacib akçesi denirdi.
c. İkindi Divanı
Veziriazam her gün kendi konağında, ikindi vakti divanı toplardı. Burada devlet işleri konuşulur, divanda görüşül-
meyip eksik kalan meseleler hâlledilir ve şikâyetler dinlenirdi. XVII. yüzyıldan itibaren bu divanın önemi artmış
ve çok önemli meseleler görüşülmeye başlanmıştır.
d. Sefer Divanı
b Sadrazamların Serdar-ı Ekrem olarak sefere çıktıkları zaman, tevcihat, atama, tayin, azil, kati ve tahsilat gibi
devlet işlerini yerine getirmek maksadıyla kurulan divandır.
SDLYALÇIN
182
j)üJ
www.dizgikitap.com
