ARIH
DERS
OT
11. DÜNYA SAVAŞI
Türkiye, İtalya Selanik'i aldığı veya Bulgaristan da Yunanistan'a saldırdığı takdirde kendisinin de savaşa katı-
lacağını hem İngiltere'ye ve hem de Yunanistan'a bildirdi. Her iki ihtimal de gerçekleşmediği için, Türkiye'nin
savaşa girmesi de bahis konusu olmadı.
C) Balkanlarda Alman Faaliyeti ve Türkiye
6 1940 yılının sonu ile 1941'in ilk aylarında Almanya'nın Balkanlarda gösterdiği faaliyet ve özellikle Romanya ve
Bulgaristan'daki faaliyetleri, İngiltere, Türkiye ve Sovyetler için endişe kaynağı oldu. Şimdi artık bozulmaya baş-
layan ilişkileri karşısında Sovyetler Türkiye'ye yanaşmaya başladılar. İngiltere'ye gelince, Alman-
ların Bulgaristan'a yerleşmesinin, bütün Orta Doğu'ya, özellikle İran ve Irak petrolleri ile Süveyş'e giden yolu
Almanya'ya açmasından korktu. Bunun için Türkiye'nin savaşa katılmasını istedi. Hatta Churchill bu konuda
Cumhurbaşkam İsmet İnönü'ye bir de mektup yazdı. Fakat Türkiye yine savaşa katılmaya yanaşmadı. Bir defa,
Sovyetlerin durumundan emin değildi. İkinci olarak da, üzerindeki Alman baskısı devam ediyordu.
Ç) Balkanlarda Alman Faaliyeti ve Türkiye
1940 yılının sonu ile 1941'in ilk aylarında Almanya'nın Balkanlarda gösterdiği faaliyet ve özellikle Romanya
ve Bulgaristan'daki faaliyetleri, İngiltere, Türkiye ve Sovyetler için endişe kaynağı oldu. Şimdi artık bozulma-
ya başlayan Alman-Sovyet ilişkileri karşısında Sowetler Türkiye'ye yanaşmaya başladılar. İngiltere'ye gelince,
Almanların Bulgaristan'a yerleşmesinin, bütün Orta Doğu'ya, özellikle İran ve Irak petrolleri ile Süveyş'e giden
yolu Almanya'ya açmasından korktu. Bunun için Türkiye'nin savaşa katılmasını istedi. Hatta Churchill bu konuda
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ye bir de mektup yazdı. Fakat Türkiye yine savaşa katılmaya yanaşmadı. Bir defa,
Sovyetlerin durumundan emin değildi. İkinci olarak da, üzerindeki Alman baskısı devam ediyordu.
D) Türkiye Üzerinde Alman Baskısı
ö 1941 Marn sonunda Türkiye ile Sovyetler arasındaki ilişkileriyileşmeyedoğrugiderken, yeni bir olay Almanya'nın
Türkiye üzerinde baskıya geçmesine ve dolayısıyla Türkiye için bir Alman tehlikesinin doğmasına sebep oldu.
1941 Nisanında Irak'da Mihver taraftarı Raşid Ali Geylani bir hükümet darbesi ile iktidarı ele geçirdi. İngi-
lizler Raşid Ali'ye karşı harekete geçti. Raşid Ali de Almanya'dan yardım istedi. Raşid Ali'nin iktidarda kalması
Almanya'ya, bütün Orta Doğu petrollerini ele geçirmek imkanını sağlayacaktı. Bunun için, Almanya Irak'a gön-
dermek üzere Türkiye'den, asker ve malzeme geçirmek istedi ve baskı yaptı. Türkiye ise buna karş koydu,
Türkiye'yi razı etmek için Almanya, Bat Trakya ile Ege adalarından toprak teklif etti. Türkiye bu teklifi Kabul
etmedi.
Hitler Türkiye'nin direnişini kıramayacağını anlayınca bu işten vazgeçti ve Türkiye ile 18 Haziran 1941'de bir sal-
dırmazlık antlaşması imzaladı. 22 Haziranda da Rusya'ya saldırdı.
Türk-AIman saldırmazlık pakt ile Almanya sağ kanadından emin olarak Rusya'ya saldırdı. Türk-AIman saldır-
mazlık pakt Amerika'nın tepkisine sebep oldu ve ABD Ödünç Verme ve Kiralama Kanunu çerçevesi içinde
Türkiye'ye yaptığı yardımı kesti.
E) Türkiye Üzerinde Müttefiklerin Baskısı
1942 yılı sonunda Türkiye üzerindeki Alman baskısı kalkmakla beraber, bunun yerini Müttefiklerin baskısı aldı.
Bu konuda Sovyetlerin Stalingrad zaferi bir dönüm noktası teşkil etmiştir. Bu, aynı zamanda, Türk-Sovyet iliş-
kilerindeki yeniden terse dönüşün de başlangıcı olmuştur. 1943'den itibaren Sovyetler Türkiye'ye karşı sert bir
durum almaya başlayacaklar ve bu durum savaşın sonunda Türkiye üzerinde gerçek bir Sovyet tehdidi olarak
ortaya çıkacaktır. Savaş sırasındaki müttefikler arası konferanslarda da gördük ki, Türkiye'nin savaşa katılması-
mn söz konusu edilmediği hemen hemen hiçbir konferans olmamıştır.
YALÇIN
www.dİzgİkİtap.com
