ARiH
DERS
OT
DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 - 1579)
1492 yılında İspanya'nın Haçlılar tarafindan yağmalanması üzerine bölgedeki Müslüman ve Yahudilere yardım
etmek amacıyla Kemal Reis Endülüs'e gönderilir. Yahudi ve Müslümanlar Osmanlı topraklarına taşındı.
Safevilerin kışkırtıcılığıyla çıkan Şahkulu İsyam bastırıldı.
II. Bayezid dönemi Büyük Külliyeler Devri olarak geçer. Bu dönemde Edrine'de Tunca nehri kenarında Darüşşifa
açılır.
Bayezid döneminin dikkati çeken özelliklerinden biri de Rusya ve Endülüs ile ilk defa münasebet kurulmasıdır.
Kırım Hanı Mengli Giray'ın aracılığı ile yapılan ön görüşmelerden sonra Çar III. İvan 31 Ağustos 1492'de Bayezid'e
bir mektup yazarak Azak ve Kefe paşalarının Rus tüccarlarına zorluk çıkarmalarından yakınmıştı. Ticaret serbest-
liği sağlamak amacıyla 1495'te bir Rus elçisi İstanbul'a gelmiş, bunu 1499'da yeni bir elçilik heyeti takip etmişti.
Öte yandan Kastilya (Castilla) Kralı Katolik Ferdinand tarafindan sıkıştırılan Gırnata'daki (Granada) Benî Ahmer
Devleti yardım isteğinde bulunmuş, ancak o sıralarda Osmanlı deniz gücünün zayıflığı ve Cem olayı yüzünden
gereken yardım yapılamamakla birlikte Kernal Reis kumandasındaki bir filo İspanya sahillerini vurmuş, Endülüs
müslümanlarının bir kısmını Afrika sahillerine ve Osmanlı ülkesine taşımıştı. Bu arada yine İspanya'da engizisyo-
nun zulmünden kaçan Yahudilerden bir kısmı da Osmanlı topraklarına sığınarak çeşitli şehirlere yerleştirilmişti.
Bayezid devrinin en önemli olayı Memlükler'le altı yıl süren bir savaşa girilmesidir. Çukurova'da ve Dulkadıroğul-
lan Beyliği üzerinde üstünlük kurma yarışı ve Memlükler'in Cem'i desteklemeleri iki devleti karşı karşıya getirdi.
1485'te başlayan Osmanlı-Memlük savaşnda taraflar kesin bir zafer kazanamadılar. Tunus Hükümdarı Osman
Hafsî'nin aracılığı ile 1491'de anlaşmaya varıldı. Yapılan anlaşma sonunda Adana ve Tarsus kaleleri Haremeyn
evkafina bağlı olmaları sebebiyle Memlükler'e bırakıldı. Mısır'la savaş Osmanlılar'ın Karaman ve Dulkadıroğul-
lan ile ilişkilerini de olumsuz yönde etkilemişti.
II. Bayezid'in sağlık durumunun bozulmasının yanında, vezirlerin yönetimde etkinliklerini artırmaları ve şeh-
zadelerin birbirleriyle olan mücadeleleri gibi gelişmeler, mevcut siyasi ve sosyal yapının bozulmasına neden
olmuştur. Antalya yöresinde bir tekke şeyhi olan Şahkulu, bu olumsuzluklardan yararlanarak örgütlenmiştir. Ar-
dından müritleri aracılığıyla Rumeli'ye kadar geniş bir alanda propaganda faaliyetine girişmiştir. Asıl amacı, ilahi
bir emir aldığı gerekçesiyle Osmanlı saltanatına son vermek olan Şahkulu, bu amacını gizleyerek mehdilik hatta
peygamberlik iddiasıyla bir isyan başlatmıştır. Sivas yakınlarında yapılan savaşta Osmanlı kuvvetleri Şahkulu'yu
ortadan kaldırmıştır. Ayaklanma belirtilerinin Safevi Devleti'nin kurulmasından hemen sonra ortaya çıkması ve
isyanın doğrudan doğruya Osmanlı saltanatına karşı olması, siyasi bir boyut taşıdığını da göstermiştir.
1492 ve 1502 yıllarındaki veba salgınları pek çok ölüme yol açmış, altı yıl süren bir kıtlık da büyük sıkıntılar
doğurmuştu. İstanbul'da 11 Eylül 150Yda başlayıp kırk beş gün süren deprem, 1070 evle 109 mescidin yıkılma-
sına ve 500ffden fazla can kaybına sebep olduğundan "küçük kıyamet" diye anılmıştı. Şehzadeler arasında baş
gösteren saltanat mücadelesi ile buna eklenen Şahkulu İsyanı ise Bayezid'i önce tahtından, sonra da hayatından
YAVUZ SULTAN SELİM DÖNEMİ (l. SELİM) (1512 - 1520)
Tahtı devraldığında 2.375.000 km2 olan Osmanlı topraklarını 6.557.000 km2 ye çıkardı. Bu büyük fetihleri ise
sadece dört sene içerisinde gerçekleştirdi. Babasından devraldığı tatminkâr hazineyi ağzına kadar doldurdu.
Hazinenin kapısını mühürledikten sonra, vasiyet etti.
Tarihçiler, Yavuz Sultan Selim'i, sekiz yıla şeksen yıllık iş sığdırmış büyük bir padişah olarak değerIendirirler.
â Şehzade Mahmut'un oğulları olan Musa, Orhan ve Emir'i, Şehzade Alemşah'ın oğlu Osman ve Şehzade
Şehinşah'ın oğlu olan Mehmet'i ortadan kaldırdı. Şehzade Ahmet'le yazıştığı gerekçesiyle de veziriazam Koca
Mustafa Paşa'yı idam ettirdi. Manisa'da bulunan diğer kardeşi Korkut ve Amasya'da bulunan kardeşi Ahmet
bertaraf etti.
'SOLYALÇIN
www.dizgikitap.com
