ARİH
DERS
OT
DİPLOMASİ ve DEĞİŞİM
ö Bâbıâli, Nadir Şah'ın istediğine göre değil, Kasrışirin Antlaşması'ndaki sınıra benzer bir antlaşmayı kabul etti ve
iki taraf arasında Kazvin'de, 4 Eylül 1746'da Kerden Antlaşması imzalandı. Böylece aralıklarla 23 senedir devam
eden İran savaşları sona erdi.
1766-1768 Gürcistan Seferi
Osmanlı İmparatorluğu'nu 1766'da meşgul eden en önemli gelişmelerden biri de Gürcistan'daki olaylar oldu.
Gürcü Prensi Solomon, 1762'de Osmanlı İmparatorluğu'na isyan etti. Üzerine gönderilen Ahıska Valisi Hacı Ah-
met Paşa'ya önce tabiiyetini bildirdi fakat Osmanlı ordusu Gürcü topraklarına girdiğinde Türk askerlerini katletti.
Yedi Yıl Savaşları sona ermiş ve bu savaşlardan Rusya gücünü arttırarak çıkmıştı. Artık bir Avrupa gücü kabul
edilen Rusya, Çariçe II. Katerina'mn da teşvikleriyle Kafkaslar'da daha etkili olmaya ve nüfuzunu arttıracak poli-
tikalar geliştirmeye başladı. Bu ise Osmanlı idarecilerini tedirgin etti. Şayet Solomon isyanı şimdi bastırılmaz ise
Rusya'nın da müdahil olmasıyla olayların daha zararlı hâle geleceği görüldü. Bunun üzerine 1765'te Çıldır Valisi
Haşan Paşa, 1762'den beri Babıâli'ye isyan etmiş olan Gürcü Prensi Solomon'un isyanını bastırmak ve bölgeye
çekidüzen vermek üzere görevlendirildi.
1776-1779 osmanli-iran Savaşı
1751'de Kerim Han Zend'in İran tahtına oturmasıyla, İran'da Zend Hanedanı dönemi başladı. Kerim Han Zend,
siyasî muhaliflerini bertaraf ettikten sonra yayılmacı bir dış politika takip etti. 1775'te Basra'yı kuşattı ve kuşat-
ma on üç ay sürdü. On üç ay sonra Basra düştü ve bunun üzerine İstanbul'da 2 Mayıs 1776'da İran'a savaş ilan
edildi.
1779'a kadar devam eden Osmanlı-İran savaşnda Osmanlı tarafi bazı önemli başarılar elde etmesine rağmen
Basra'nın geri alınması mümkün olmadı. Bunda Osmanlı komuta kademesi arasındaki anlaşmazlıklar kadar, Ke-
rim Han Zend'in Rusya Çariçesi II. Katerina ile antlaşma yapması da etkili olmuştu.
Kerim Han Zend, 1779'da Şiraz'da ölmesi üzerine İran'da taht kavgaları başladı ve bunu firsat bilen dönemin
Bağdad Valisi Haşan Paşa, Basra'nın yeniden Osmanlı hâkimiyetine girmesini sağladı.
BATI SİYASETİ VE RUSYA'YLA SAVAŞ (1739-1792)
Avusturya ve Rusya ile imzalanan 1739 Belgrad Antlaşmasından sonra Bâbıâli, Batı'da 1768'e kadar süren ba-
nşa dayalı bir dış politika takip etti.
Belgrad Antlaşmasımn imzalanmasının hemen sonrasında Bâbıâli, İsveç ile 4 Ocak 1740'da bir savunma ve
saldırı ittifak antlaşması imzaladı. Antlaşmada iki taraf da Rusya tarafından saldırıya uğradıkları takdirde birbir-
lerine yardım edeceklerini taahhüt etmekteydiler.
1740'da antlaşma imzalanan bir diğer devlet de Sicilyateyn yani Sicilya ve Napoli Krallığı idi. 7 Nisan 1740'da
imzalanan ticaret antlaşması yirmi bir maddeden oluşuyordu.
Bâbıâli'nin bütün itirazlara rağmen 1740'da antlaşma imzaladığı bir diğer devlet de Fransa idi. Fransa, 1736-
1739 Osmanlı-Avusturya-Rusya savaşnda Bâbıâli'nin tarafını tutmuş ve 1739 Belgrad Antlaşmasının imzalan-
maşında arabuluculuk yapmıştı. 28 Mayıs 1740'da Fransa ile yeni imtiyazlar tanıdığı bir antlaşma imzalandı.
Antlaşmaya göre;
» Fransa elçileri, diğer Hristiyan devletlerin elçilerine nazaran her hususta daha üstün ve imtiyazlı haklara sa-
hip olacaklar, Osmanlı topraklarında daha geniş konsolosluk teşkilat' kurabilecekler, konsoloslukta çalışan-
lar cizyeden muaf tutulacaklar, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Katolik papazlar hangi mezhebe bağlı olurlarsa
olsunlar Fransa kralının himayesi altında olacaklar ve Kudüs'teki mukaddes yerler Fransa tarafından idare
edilecekti.
S"LYALÇIN
www.dizgikitapKom
