ARiH
DERS
OT
1923-1938 ARASI TÜRK Diş POLİTİKASI
İstanbul Rumları ile Bat Trakya Türklerinin hepsi yerleşik sayılmış, böylece sorun çözülmüştür,
Mübadele sorununun çözülmesi iki devlet arasındaki ilişkilerde yeni bir dönem başlattı. Ekim 1930'da Yunan
Başbakanı Venizelos'un Türkiye'yi ziyaretine daha sonra Başbakan İsmet İnönü'nün Atina ziyaretiyle karşı-
lık vermesi iki ülke ilişkilerinin düzelmesini sağladı. Öyle ki Venizelos 12 Ocak 1934'de Atatürk'ü Nobel Barış
Ödülü'ne aday olarak göstermiştir. Bu yakınlaşma 1934'te Balkan Antanü'nın oluşmasında etkili olmuştur.
Z Türk - Fransız İlişkileri, Suriye Sınırı, Yabancı Okullar ve Borçlar Sorunu
Yabancı Okullar Sorunu
Lozan Barış Antlaşması'ndan sonra Türk Hükûmetini uğraştıran sorunlardan biri de yabancı okulların durumu
dur. Türkiye'de yabancı okulların uyacakları esaslar Lozan'da karara bağlanmıştı. Buna göre bu okullar, Türk
kanunlarına ve Türk okullarının uydukları hükümlere uyacaklardı. Türk Hükûmeti okullardaki eğitim - öğretim
faaliyetlerini denetleyecekti. Anadolu'nun birçok yerinde ABD, Fransa, İngiltere, Almanya ve Avusturya okulları
bulunmaktaydı. Bu devletler arasında yabancı okulların haklarını Fransa savunmuştur.
Türk Hükûmeti; 26 Eylül 1925'te bir genelge hazırlayarak yabancı okullarda Türk dili, tarih ve coğrafya gibi ders-
lerin Türkçe olarak Türk öğretmenler tarafindan okutulması ve Türk müfettişlerce denetlenmesi esasını kabul
etö. Yabancı okullar bu genelgeye uymak istemediler. Fransa ve papalığın soruna dâhil olması üzerine Türkiye,
sadece bu okullan kendisine muhatap olarak aldığını belirtti. Genelgeye uymak istemeyen bazı okullar kapandı.
Geri kalanlar da kapanmamak için kuralları kabul ettiler ve böylece sorun çözüldü. Ancak bu olay Türk - Fransız
ilişkileri yanında ABD ve diğer Avrupa Devletleriyle olan ilişkileri de olumsuz etkiledi. Buna rağmen Türkiye,
konuyu kendi iç sorunu sayarak uygulamalarına devam etti.
Borçlar Sorunu
Fransa ile Türkiye arasındaki esas sorun, Lozan Barış Antlaşması'ndan geriye kalan Osmanlı borçları meselesi
idi. Borçlar meselesi daha şiddetli çekişmelere yol açmıştır. Bilindiği gibi Fransa, Osmanlı Devleti'nden en çok
alacaklı olan devletti.
Lozan'da bu sorun ele alınmış olmasına rağmen çoğunluğunu Fransızların oluşturduğu alacaklılarla Türkiye ara-
sında yapılan müzakereler 1928'de sonuçlandı. Ödenecek borcun miktarı ve eşit taksitlerle ödemesi formüle
bağlandı, Osmanlı Düyun-u Umumiyesi kaldırıldı.
NOT..
i Hukuken 24 Temmuz 1923 Lozan Anlaşması'yla kaldırılmış olan Muharrem Kararnamesi ve onun ürünü olan
Düyun-u Umumiye İdaresi, böylece, başından beri Türkiye maliyesinin bağımsızlığına gölge düşüren konumu- I
nu tamamen kaybederek, fiilen de son bulmuş oldu.
Ödemeler 192Yda başlayacaktı. Ancak 1929 ekonomik buhranının başlaması borçların ödenmesini güçleştirdi,
Bu durumda Türkiye "Hoover Maratoryumundan" (borçların tecile uğramasından) faydalanmak istedi. Paris'te
yapılan görüşmeler sonunda 22 Nisan 1932'de borçların ödenmesi daha müsait bir şekilde çözüme bağlandı.
Türkiye 1954 yılına kadar bütün borçlarını ödedi. Böylece Hatay dışında iki devlet arasındaki anlaşmazlıklar
giderilmiş, dostça münasebetlerin kurulmasına iyi bir zemin hazırlanmıştı.
SOLYALÇIN
wmvdizgikitap.com
