ARIH
DERS
OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA BUHRAN VE DEĞİŞİM
Hristiyanlar'ın başkomutanlığı ve Türk İmparatorluğu'nun ortadan kaldırılması şerefi Fransa Kralı'nın olacaktır.
"Doğu imparatoru" unvanı, dünyanın hakemi ve Hristiyan dünyasının yöneticisi olacak olan kral, şan ve şerefle
anılacaktır". XIV. Louis, bu planla Doğu Roma İmparatorluğu'nu Fransa kralı güdümünde yeniden kurup, Türkleri
Asya'ya gönderme fantezisi içine girdi.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Sadrazamlığı
Fazıl Ahmet Paşa'nın 1676 Kasım'ında ölümü üzerine Köprülü Mehmet Paşa'nın damadı Merzifonlu Kara Mus-
tafa Paşa sadarete getirildi.
Çehrin Seferi
Ukrayna'daki Osmanlı kontrolünün gittikçe güçlenmesi, Hatman Doroşenko'nun Osmanlı taraftarı politikasını
terk etmesine sebep oldu. Doroşenko, 1676'da Sultan Mehmet'ten aldığı nişanları ve tabiiyet alametlerini, Rus
çarına yolladı ve hakimiyetini tanıdığım ilan etti. Ukrayna'daki Çehrin Kalesi'ni Ruslar'a teslim eti.
ö Hatman: Eski Türk toplulukları ve bilhassa Lehistan ile Ukrayna Kazakları tarafindan kullanılan bir unvan.
6 Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında sefere çıkıldı. IV. Mehmet de Silistre'ye kadar orduya
eşlik etmişti. 1678 Temmuz'unda Ukrayna hatmanlarının geleneksel başkenti Çehrin kuşatıldı. Ruslar da kaleye
yardıma gelmişlerdi. Kalenin üç tarafi bataklıktı sadece bir taraftan kaleye saldırı yapılabiliyordu.
33 gün sonra Rus birlikleri çıkarılıp, kale fethedildi. Kalenin elde tutulması zor olduğu için kale yıkıldı.
Kara Mustafa Paşa da İstanbul'a geri döndü.
Ruslar'ın Özi'yi geçerek Osmanlı topraklarına saldırması üzerine yeni bir sefer kararı alındı. Rus çarı bu durum
üzerine Kırım hanı vasıtasıyla barış istedi. Osmanlı-Rus savaşı Ocak 1681'de yapılan Bahçesaray Antlaşması ile
son buldu. Antlaşma ile Özi Nehri boyunca Ukrayna ikiye bölündü ve Kiev Rusya'da kaldı. İlk Türk-Rus antlaş-
maşı olan bu antlaşma ile iki devlet arasında 20 yıllık bir ateşkes yapılmıştı.
II. Viyana Kuşatması (1683)
Macarların Avusturya'ya Karşı İsyanı
1670'Ii yıllarda Avusturya hakimiyetindeki Protestan Macarlar ayaklandı. Habsburglar'la yalnız başlarına müca-
dele edemeyeceklerini anlayan Tökeli İmre başkanlığındaki Macarlar, Osmanlı yönetiminden yardım istediler.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Protestan Macarlar'ın lideri Tökeli İmre'ye yardıma başladı. Budin Beylerbeyi,
Avusturyalılar'ın elinde bulunan Orta Macar (Kuzey Macaristan) topraklarının bir kısmını alarak, Tökeli İmre'ye
verdi. Osmanlı İmparatorluğu Tökeli'yi Orta Macar Kralı olarak tanıdı.
Avusturya, Osmanlılarca savaşa girmek istemiyordu. 1664'te 20 yıllık olarak imzalanmış Vasvar Antlaşmasını
yenilemek için Kont Albert de Caprara elçi olarak İstanbul'a gönderilmişti. Elçi, barış antlaşmasının süresinin
uzatılması için çok uğraştı. Hatta savaş olmaması için fetva bile verildi.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, sınırdaki askerlerden Avusturya saldırıları oluyor diye gelen şikâyet mektupları-
nı da kullanarak, IV. Mehmet'i de Avusturya üzerine sefere ikna etti. Kanunî gibi bir hükümdarın fethedemediği
bir şehri ele geçirecek olan komutanın kazanacağı prestij Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın aklını başndan
almıştı.
Viyana Kuşatması Avusturya, barışın olamayacağını görünce Avrupa'daki diğer devletlerden ve Papa'dan yardım
istemişti. Özellikle Papa'nın tesiriyle 1683'te Lehistan, Avusturya ile ittifak yaptı. Ayrıca Avrupa 'nın birçok yerin-
den gönüllüler Viyana'ya gelmeye başladılar.
12 Eylül'de Kahlenberg Tepesi'nde muharebe başladı. Düşmanın sağ kanadındaki Leh kuvvetleri ile çarpışan
San Hüseyin Paşa, düşmanı tutabilirken, sol kanatta yer alan Alman birlikleri, Osmanlı sağ kanadında yer alan
n,fr
138
www.dizgikitap.com
