ARIH
DERS
c. Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası:
A TA TURK İLKELERİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
ö Bu grubun üyeleri, hükûmeti yasadışı yollardan devirmeyi amaçladıkları için İstiklâl Mahkemesi'nde yargılan-
mışlarve Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na göre cezalandırılmışlardır. Daha sonra Rauf Bey'in başbakanlığını yaptığı
hükûmet tarafindan sosyalist faaliyetler yasaklandığı için faaliyetleri son bulmuştur.
2) Düşünce Ayrılıklarının Oluşturduğu Gruplar
a. Halk Zümresi:
Sowet İhtilalini kendilerine örnek alarak Anadolu'da da bu düzene benzer bir düzenin kurulmasını istemektey-
diler. İşte "Halk Zümresi" bu düşünce içerisindeki milletvekillerinin oluşturduğu bir gruptur.
ö Mustafa Kemal Paşa'nın sosyalizme karş fakat "kuwetin, kudretin, hakimiyetin, idarenin doğrudan halka veril-
meşini" öngören halkçılık yanlısı olması ve Ubizim nokta-i nazarımız halkçılıktır" diyerek Türkiye Büyük Millet
Meclisi Hükûmetinin ideolojisini mecliste ortaya koyması, bazı milletvekillerinin halkçılık düşüncesi etrafinda
örgütlenmelerine imkan vermiştin
b. Tesanüd Grubu:
Meclisteki milletvekilleri arasında dayanışmayı sağlamak amacıyla kurulmuştur. Grubun başkanı Yusuf İzzet
Paşa, en ünlü temsilcisi ise Mazhar Müfit Beydir. Meclisteki en örgütlü grup olarak tanınan Tesanüd Grubu
siyasi partilileşmeyi düşünmemiş ve bir parlamento grubu olarak çalışmayı tercih etmiştir.
c. İstiklal Grubu:
Büyük Millet Meclisinde 30-40 kadar milletvekilinin bir araya gelerek oluşturdukları bir gruptur. Bu grup Musta-
fa Kemal Paşa'nın hayranı, ileri görüşlü hamleci kişilerden oluşmuştur. İstiklâl Grubu üyeleri mecliste "Terakki-
perver-MilIiyetperver" akımı temsil ettiklerini açıklamışlardır.
d. Islahat Grubu:
ö Millî sınırlar içinde bağımsızlığımızın sağlanabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmasını savunan
grup, ülkenin genel refahını istemekte ve çağdaşlaşmayı savunmaktadır. Ayrıca ülkedeki dengeleri alt üst etme-
den halkı yönetime ortak etmeyi amaçlamaktadır.
Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri
1.
2.
3.
4.
5.
Halk Fırkasının Kuruluşu (Cumhuriyet Halk Partisi 9 Eylül 1923)
1 Nisan 1923'te seçim karannın alınmasından sonra, 8 Nisan 1923'te Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu ve Ru-
meli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkam sıfatıyla, meclisteki Birinci Grup'un yani Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i
Hukuk Grubu'nun Halk Fırkasına dönüştürüleceğini açıklayan "Dokuz Umde" bildirisini yayınlamıştı.
Dokuz Umde:
Millî hâkimiyet esasına bağlılık
Saltanatın kaldırılması kararının değişmezliği, Türkiye Büyük Millet Meclisine dayanan halifeliğin Müslümanlar
arası yüksek bir makam olduğu,
İç güvenlik ve asayişin sağlanması
Mahkemelerin hızlı işlemesi ve yeni kanunların çıkartılması.
Aşar vergisinin sakıncalarının düzeltilmesi, tütün, tarım ve ticaretinin desteklenmesi, tarım, endüstri ve ticaret
kredilerin sağlanması, Ziraat Bankası'nın sermayesinin artırılması, tarım makinelerinin geliştirilmesi, endüst-
rinin teşviki, demir yolları yapımının hızlandırılması, ilkokullarda öğretimin birleştirilmesi ve bütün okulların
SDLYALÇIN
www.dİzgİkİtap.com
