ARiH
DERS
A. KAPIKULU ASKERİ TEŞKİLATI
x
X
x
X
x
X
X
Acemi Ocağı
Yeniçeriler
Cebeciler
Topçular
Top arabacıları
Lağımcılar
Humbaracılar
Bostancılar
OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
KAPIKULU ORDUSU
x Sipahiler
x Silahtar
x Sağ ve sol ulufeciler
x Sağ ve sol garipler
1. Murat tarafindan kurulmuştur. Osmanlı Devleti, Rumeli tarafinda genişlemeye başlayınca daimî bir orduya ve
daha fazla askere ihtiyaç duymuş, bu da savaşta esir alınan askerî şartlara uygun Hristiyan çocuklarının kısa bir
müddet Türk terbiyesi ile yetiştirilerek yeni bir askerî sınıf meydana getirilmesiyle karşılanmıştır. İşte bu teşkilat
Kapıkulu Ocağının çekirdeğini teşkil etmiştir.
Kapıkulu Ocağı, merkez askerî teşkilât içinde yer almakta olup, şu bölümlerden oluşmuştur;
a. Acemi Ocağı
I. Murat Dönemi'nde Yeniçeri Ocağına asker yetiştirmek için kurulmuş olan Acemi Ocağı, Kazasker Çandarlı Kara
Halil ile Karamanlı Molla Rüstem'in çalışmaları sonucu ilk olarak Gelibolu'da kurulmuştur.
Acemi oğlanı, iki şekilde alınırdı. Bunlardan biri savaşlarda elde edilen erkek esirlerin beşte birinden (pençik),
diğeri ise Osmanlı tebaası Hristiyan çocuklarından. Bunlardan savaşlarda elde edilen esirlerin asker olarak alın-
maşıyla ilgili Pençik Kanunu çıkarılmıştır. Bu sebeple alınan esir oğlanlara pençik oğlanı adı verilmiştir.
Pençik oğlanlarının önemli bir kısmı akıncıların düşman memleketlerine yaptıkları akın sonucu elde edilirdi.
Bu elde edilen esirler Pençikci denilen memur tarafindan tespit edilir bunlardan on ile on yedi yaşları arasında
erkek esirlerden vücutça kusursuz ve sağlam olanlar devletçe üç yüz akçe karşılığı satın alınırdı.
DEVŞİRME KANUNU
6 Fetih hareketlerinin genişlemesi dolayısıyla askere duyulan ihtiyaç pençik oğlanından başka Devşirme ismiyle
Rumeli tarafindan ocağa çocuk toplanmasını gerekli hâle getirdi. Özellikle Ankara Savaşandan sonra iç karışık-
lıklar ve fetihlerin durması sonucu esir elde edilememesi üzerine, daha önce Türk-İslam devletlerinde uygulan-
mamış olan bir sistemle Hristiyan halkı çocuklarından sadece bir tanesinin alınması kararlaştırıldı. Bunun için bir
Devşirme Kanunu çıkarıldı. Bu kanun çerçevesinde ihtiyaca göre üç-beş senede Hristiyanlardan sekiz ila duruma
göre yirmi yaş arasında sağlıklı ve kuvvetlilerinden Acemi oğlanı alınmaya başlandı. İlk önceleri Rumeli tarafinda
Arnavutluk, Yunanistan, Adalar ve Bulgaristan'dan daha sonra ise Sırbistan, Bosna-Hersek ve Macaristan 'dan
çocuk toplandı.
Ankara Savaşı'ndan sonra ilk defa Çelebi Mehmet Dönemi'nde uygulanmış, II. Murat Dönemi'nde Devşirme
Kanunu çıkarılmıştır.
ö Osmanlı Devleti'nde, devşirilecek çocuklar arasından özellikle 9-14 yaş aralığında olanlartercih edilirdi. 15 yaşın
üzerinde çocukların devşirilmesi ise nadir görülürdü. Devşirme sırasında sancak beyi, kadı ve papazlar devşirme
memuruna yardım ederlerdi.
Sd0AYALÇIN
190
www.dİzgİkİtap.com