ARİ
OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIGI
DERS
OT
IV NOT
Kadı tayini, ilk defa Osman Gazi tarafindan yapılmıştır. Osman Gazi bu göreve, kayınpederi Şeyh Edebali'nin
talebesi Dursun Fakih'i uygun görmüş ve Karacahisar'a kadı olarak atamıştır.
Osmanlı'da Kadı Yetiştiren Okullar
Osmanlılar'da mahkemelere kadı yetiştirilmesi için yapılan sistem değişikliği, doğrudan meslekî formasyon ka-
zanımını sağlamak amacıyla açılan mekteple başlamıştır. Sultan Abdülmecid devrinde Şeyhülislâm Meşrepzâde
Arif Efendi şeyhülislâmlıkta ehil kimselerden bir meclis teşkil etmiş ve Süleymaniye'de meşihat makamına bağlı
olarak Muallimhâne-i Nüvvâb adıyla bir mektebin kurulmasını sağlamıştı (1854). Bu mektebin amacı fıkıh ilmi-
ni, özellikle ferâiz ve sak usulünü bilen, şer'î sahada görev yapacak hukuk adamları. Öğrenim süresi üç yıl olan ve
ilk mezunlarını 1856'da veren bu mektebin adı 1885'te Mekteb-i Nüvvâb'a çevrilmiş, 1908'de burası Mekteb-i
Kudât diye anılmış, bir yıl sonra da Medresetü'l-kudât'a dönüşmüştür.
Şeyülislamlık Makamının Özellikleri
Kanuni Dönemi'nde müftüler de kadılar gibi teşkilatlandırılmış ve şeyhülislamlık makamı ortaya çıkmıştır. İstan-
bul müftüsü, Osmanlı Devleti'nin başmüftüsü yani şeyhülislamı olmuştur.
Şeyhülislam, dinî hükümleri yorumlamada en yetkili kişidir. Mütevazı bir makam olarak ortaya çıkan şeyhü
lislamlık kurumu, XVI. yüzyılda Zenbilli Ali Efendi, İbn-i Kemal ve Ebu's-Suud Efendi dönemlerinde daha fazla
önem kazanmış ve ilmiye teşkilatının en yüksek makamı hâline gelmiştir. Ebu's-Suud Efendi'den itibaren Rumeli
kazaskerliği yapanlar şeyhülislamlık makamına atanmıştır.
â Şeyhülislamlar, dinî konular dışında zamanla örf, âdet ve geleneklerle ilgili hususlarda da fikir beyan etmeye
başlamış hafta kiliselerdeki seçim ihtilaflarını halletme konusunda bile fetvalar vermişlerdir. Bununla birlikte
mühim devlet işlerinde de şeyhülislamın fikir ve düşüncelerinden istifade edilmiş; savaş ilanında, barış yapıl-
maşında, ıslahatların uygulanmasında, padişahın hal'inde bile şeyhülislamdan fetva alınmıştır.
Fetvahane
Bâb-l Meşîhat, Bâb-l Fetvâ, Meşîhat Dairesi veya Şeyhülislâm Kapısı Şeyhülislâmların resmî dairelerine verilen
isimdir. Günümüzde İstanbul Müftülüğü olarak kullanılan bina 19.yüzyılda "Fetvahane” olarak adlandırılıyordu.
İstanbul'un Yönetimi
Genel yönetiminden sadrazam,
Adalet işlerinden taht kadısı'dır.
Güvenliğinden yeniçeri ağası,
Belediye işlerinden şehremini,
İmar işlerinden mimarbaşı,
Pazar denetim işlerinden ise muhtesip sorumludur.
Osmanlı Devleti'ne Karacahisar, Söğüt, Domaniç, Bilecik beylik döneminde merkezlik yapmıştır. Bursa, İznik,
Edime ve İstanbul şehirleri ise başkentlik yapmıştır. İstanbul başkent iken Edirne ikinci başkent olarak kabul
edilmiştir.
www.dizgikitap.com
şibLYALÇIN
