ARİ H
DERS
OTU
BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI SİYASETİ (1302-1453)
Yıldırım Bayezit, 1399'da Memluklere bağlı olan Dulkadiroğullarl Beyliği'nden Malatya, Besni, Darende ve
Elbistan'ı alarak sınırlarını Orta Fırat'a kadar genişletti. Bunun üzerine Osmanlı Devleti'yle Memluklerin arası
açıldı. Anadolu'da Timur tehdidinin başladığı sırada yaşanan bu gerginlik Osmanlı Devleti'nin aleyhine oldu. Bu
sebeple Memlukler, Ankara Savaşı'nda Timur'a karşı Osmanlı Devleti'ne destek vermedi.
Sultan l. Murad ve Yıldırım Bayeiid dönemleri oldukça önemlidir.
Sultan l. Murad Dönemi'nde beylikler, Osmanlı hâkimiyeti altında toplanmaya başlamışsa da bu tabiyet tüm
beylikler üzerinde tam bir hâkimiyet şeklinde olmamıştır. Sultan I. Murad; beyliklerin, Osmanlılar ile iyi ilişkiler
kuran beylerini yönetimde bırakmayı uygun bulmuştur. Böylelikle Osmanlı hâkimiyetini tanıyan beylikler, kendi
yapılarını da korumuştur.
Yıldırım Bayezid Devri'nde ise artk Osmanlılar, merkezîotoriteyi sağlamak için beylikler üzerinde tam hâkimiyet
kurmuştur. Bu süreçte, eski beylerin tasfiyesine önem verilmiş ve bu sayede beyliklerin bir daha elden çıkma
ihtimalleri ortadan kaldırılmak istenmiştir.
Osmanlılarda, beyliklere karşı izlenen politikalardan birisi de ele geçirilen önemli beyliklerin merkezine bir şeh-
zadenin sancakbeyi olarak gönderilmesidir. Böylece bir bey liderliğinde idare edilmeye alışan halkın, kendi bey-
lerİ yerine Osmanlı şehzadesi tarahndan yönehlerek onurlandırılması ve halkın Osmanlı Devleffne ısındırılması
amaçlanmıştır.
Ankara Savaşj
Türk hükümdarlarının, dünyadaki diğer devlet ve milletleri hâkimiyeti altına alarak yönetmesi fikrine "Türk ci-
han Hâkimiyeti Mefkûresi" denmiştir. Türk tarihinde, devlet kurma ve yönetme yetkisinin ilahi olarak hüküm-
dara verildiğine inanılmış ve buna kut inancı denmiştir. Oğuz Kağan Destanı ve Kök Türk Kitabeleri'nde de geçen
kut İnancı gereği, Türk kağanının sadece Türklerin değil tüm dünyanın hükümdarı olduğuna İnanılmış ve fetihler
de bunun için gerçekleştirilmiştir.
Bilge Kağan; kitabelerde "Türk Tanrısı, Türk milleti yok olmasın diye beni kağanlığa oturttu." diyerek bu anlayışı
dile getirmiştir.
Oğuz Kağan'a göre gök, Türk devletinin Otağı, güneş İse bayrağıdır. Türk İnanışına göre Türk kağanı, göğün altın-
daki bütün ülkelerin hükümdarı gibi düşünülmüş ve bu durum Hun, Kök Türk ve Selçuklu devlet geleneğinde çok
açık bir motif olarak işlenmiştir.
b Kaşgarlı Mahmut bunu "Tanrı devlet güneşini Türklerin burcunda doğdurmuş, göklerdeki dairelere benzeyen
devletleri onun saltanatı etrafinda döndürmüş, yeryüzünün hâkimi yapmıştır." şeklinde ifade etmiştir.
b Türk Cihan Hâkimiyet İslamiyet'in kabulünden sonra Nizam-ı Âlem fikri ile birleşerek Osmanlı Devleti
tarafindan ileri seviyeye taşnmışnr. Türklerde hiçbir devirde önemini yiörmeyen bu ideal, Osmanlı Devleti'nin Ku-
ruluş Devri'nde Yıld'rırn Bayezid ile Timur'u karşı karşıya getirmiştir. Osmanlı Devleti, Yıldırım Bayezid zamanında
Anadolu'nun büyük bir bölümünde hâkimiyet kurarak merkezî otoritesini Türk beyliklerine kabul ettirmiştir. Bu
dönemde İstanbul'u da fethetmek isteyen Osmanlılar, doğudan gelen Timur tehdidi ile karşı karşıya kalmıştın
AnkaraSavaşl ve Fetret Devri (1402 - 1413),
Yıldırım Bayezit'in Anadolu'daki fetihleri sonucunda Osmanlı Devleti ile Timur devleti sınır komşusu hâline geldi.
Çin üzerine sefer düzenlemek isteyen Timur, arkasında güçlü bir devletin olmasını istemiyordu. Bu sorunu çöz-
mek için Anadolu'ya sefer düzenledi.
6 Yıldırım Bayezit ve Timur arasında yapılan mektuplaşmalar sürecinde Timur, Sivas üzerine sefer düzenledi. Hiç
kimsenin hayatına dokunulmayacağı sözü verilmesine rağmen şehir yakılıp yıkıldı.
ö Sivas halkının büyük bir kısmını Timur, ülkesine götürdü. Timur, yazdığı mektuplardaki küçük düşürücü ifadeler
ve Anadolu'da yaptığı tahribatlarla Yıldırım Bayezit'i tahrik etmeye çalışmıştır. Sivas halkına yapılan zulüm ise iki
tarafin savaşmasını kaçınılmaz hâle getirmiştir.
SOLYALÇIN ,
wwwdizgikitap.com
