ARİ
DERS
OTU
Müfettişlik bölgesi
MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ
a) Müfettişlik bölgesi, Trabzon, Erzurum, Sivas, Van vilayetleri ile Erzincan ve Canik (Samsun) müstakil sancakları
Müfettişlik bölgesine komşu vilayet, sancak ve askeri birlikler
b) Vilayet ve sancaklar. Diyar-' Bekir, Bitlis, Mamuret'ul aziz, (Elazığ) Ankara, Kastamonu vilayetleri ile Kayseri ve
Maraş sancakları
c) Bu vilayetlerde ve sancaklarda bulunan 1 nci, 12 nci, 14 nci, 17 nci ve 20 nci Kolordular, göreviyle ilgili olarak
Mustafa Kemal Paşa'nın bütün emir ve taleplerini kabul edecek ve yerine getireceklerdi.
Mustafa Kemal'in dilinden;
Bu geniş yetkinin, beni İstanbul'dan sürmek ve uzaklaştırmak maksadıyla Anadolu'ya gönderenler tarafından,
bana nasıl verilmiş olduğu garibinize gidebilir. Hemen ifade etmeliyim ki onlar bu yetkiyi bana bilerek ve anlayarak
vermediler. Ne pahasına olursa olsun, benim İstanbul'dan uzaklaşmamı isteyenlerin buldukları gerekçe Samsun
ve dolaylarındaki güvensizlik olaylarını yerinde görüp tedbir almak üzere Samsun'a kadar gitmekti. Ben, bu göre-
vin yerine getirilmesinin bir makam ve yetki sahibi olmaya bağlı bulunduğunu ileri sürdüm. Bunda hiçbir sakınca
görmediler. O tarihte Genelkurmay'da bulunan ve benim maksadımı bir dereceye kadar sezmiş olan kimselerle
görüştüm. Müfettişlik görevini buldular, yetki konusu ile ilgili talimatı da ben kendim yazdırdım. Durum ve şartlar
karşısında kurtuluş için üç türlü karar ortaya atılmıştı: İngiliz himayesini istemek, Amerikan mandasım istemek ve
bölgesel kurtuluş yolları aramaktı.
Mustafa Kemal'in Samsun'daki faaliyetleri
Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra bölgedeki durumu inceleyerek Damat Ferit Paşa Hükûmeti'ne bir
rapor gönderdi (22 Mayıs 1919). Raporda; İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalinin haksız olduğu ve halkı olumsuz
etkilediği, Türklerin yabancı bir ülkenin kontrolüne girmek istemediği anlatıldı. Bölgedeki karışıklıklara siyasi
emeller peşinde koşan Rumların neden olduğu ve Rumların emellerinden vazgeçmesiyle asayişin kendiliğinden
düzeleceği belirtildi.
Kazım Karabekir ve Ali Fuat paşalar ile telgraf görüşmesi yapar.
ö İngiliz general Yüzbaşı Hörst ile görüşür.
Samsun'un İngiliz işgalinde olması, şehirde Rum çetelerinin ve silahlı adamlarının varlığı, çok sayıda yabancı
kontrol subayı ve memurlarıyla ajanların bulunması bu şehri Mustafa Kemal için güvenli kılmamaktaydı. Müfet-
tişlik bölgesi içinde, göreviyle ilgili incelemelerde bulunmak amacıyla iç kısımlara geçmek istediğini 24 Mayıs'ta
İstanbul'a bildiren Mustafa Kemal Paşa önce Havza'ya geldi.
Havza Genelgesi (28 Mayıs1919)
Mustafa Kemal Paşa, Türk milletini uyardığı ilk genelgesini Havza'da yayımlamıştır.
28 Mayıs 1919 tarihinde valilere ve bağımsız mutasarrıflıklar ile Erzurum'daki 15. Kolordu, Ankara'daki 20. Ko-
lordu, Diyarbakır'daki 13. Kolordu komutanlıklarına ve Konya'daki 2. Ordu Müfettişliğine bir genelge göndermiş-
ti. Bu genelge ile İzmir'in işgalini halka duyurarak işgalin protesto edilmesini, böylelikle Türk halkında örgütlen-
meyi ve millî bilinci ortaya çıkarmayı istemiştir.
Millî Mücadele'mizde "Havza Genelgesin olarak bilinen bu genelgeden sonra, başta İstanbul'da düzenlenen altı
büyük miting olmak üzere ülkenin değişik bölgelerinde 100'e yakın miting ve gösteri düzenlenmiştir.
5 Haziran 191Yda Havza'dan Paris Barış Konferansı'nda Osmanlı Devleti'ni temsil edecek olan Sadrazam Da-
mat Ferit Paşa'ya konferansta öncelikle savunması gerekli olan hususları işaret etmiştir. Bu telgrafında Mustafa
Kemal Paşa, özellikle iki noktanın büyük önem arz ettiğini söylemiştir. Bunlardan ilki, "devlet ve milletin mutlak
olarak tam bağımsızlığı" ikincisi ise "vatanın ana topraklarında çoğunluğun azınlığa feda edilmemesidir."
www.dİzgİkİtap.com
