ARİ
DERS
OT
İsrail'in kurulması ve Arap İsrail Savaşları
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (1947-1991)
İsrail Devleti'nin kurulması, Araplar ile Yahudiler arasında kesin bir ayrışmaya ve bu devlet ile bazı Arap devlet-
lerinin ve 1973'te savaşmalarına neden oldu.
a. 1948 Arap-israil Savaşı
İsrail, kurulduğu ilk günden itibaren büyük devletler tarafindan tanındı. Bu durum karşısında Mısır, Ürdün, Su-
riye, Lübnan ve Irak ordularının 15 Mayıs'ta Filistin'e girmesiyle savaş başladı.
ö Henüz yeni kurulan İsrail'in ordusu Argın, Stern ve Haganah terör örgütlerinin militanlarından oluşuyordu. İs-
rail, kısa sürede üstün duruma geçti.
Ayrıca Süveyş'teki İngiliz birliklerinin varlığı, Lübnan iç savaşı ve Ürdün'ün kendi çıkarlarını ön planda tutması
İsrail'in galip gelmesinde etkili oldu. Mısır, Lübnan, Ürdün ve Suriye ile 1949'da yapılan ateşkes antlaşmalarıyla
savaş sona erdi.
b,- 1956 Arap-İsrail Savaş
Mısır, kalkınmasında Batı'nın ve ABD'nin yeterli desteğini alamayınca SSCB'ye yakınlaştı. Ayrıca Süveyş Kanalı'nı
işleten İngiliz-Fransız şirketini de millîleştirdi. Bu durum doğal olarak en çok İngiltere ve Fransa'nın tepkisini
çekti. Durumu kendi lehine çeviremeyen İngiltere ve Fransa, İsrail ile iş birliğine giderek bir savaş hazırlığına
başladı. İsrail'in 29 Ekim 1956'da Mısır'a saldırmasıyla savaş başladı. İngiltere ve Fransa da havadan Mısır üsle-
rini vurdu. SSCB'nin duruma tepki göstermesi ve ABD'nin de İngiltere ve Fransa'yı sert şekilde uyarması üzerine
savaş durduruldu ve işgal birlikleri geri çekildi.
ç.. 1967 Arap-israil Savaş (Altı Gün Savaş)
Filistin davasının tek çatı altında toplanması için 1964'teki Arap Birliği toplantısında, Yaser Arafat liderliğin-
deki Filistin Kurtuluş Örgütünün (FKÖ) ve gerilla tarzı askerî birlik niteliğinde yapılandırılacak El-Fetih'in ku-
rulması kararlaştırıldı. El-Fetih'in saldırılan sonrası İsrail'in Suriye ve Ürdün ile yaşadığı sınır çatışmalarında,
BMGK'nin SSCB etkisiyle İsrail aleyhine karar vermesi Arapları cesaretlendirdi. SSCB'nin desteğini alan Mısır,
Tiran Boğazı'nı İsrail'in geçişlerine kapattı. İsrail bu olayı savaş sebebi kabul etti ve 5 Haziran'da düzenlediği ani
bir saldın ile savaşı başlattı.
d, 1973 Arap - İsrail Savaşı (Yom Kippur Savaşı)
Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdül Nasır 1970'te öldü yerine Enver Sedat geçti. Enver Sedat Sina'yı kurtarmak ve
1967'deki yenilginin izlerini silmek için Suriye ile iş birliği yaptı. Gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra Yahudilerin
Yom Kippur adını verdikleri kutsal günleri ile Müslümanların Ramazan Bayramı'nın çakıştığı gün Mısır ve Suriye
birlikleri İsrail'e karşı saldırıya geçti.
22 Ekim 19731te yapılan ateşkes antlaşmasında 1967 sınırlarının geçerli olması kabul edildi. Arap ülkeleri bu
savaşla az da olsa kendine olan güvenini yeniden kazandı. İsrail'in güç birliği ile yenilebileceği umudunu artırdı.
6 Savaş sonrası Mısır ve İsrail genelkurmay başkanlarının katılımıyla imzalanan ilk Arap-jsrail antlaşması 101.
Kilometre Antlaşmasıdır. Bu, bir ilktir ve ABD'nin bundan sonraki Orta Doğu politikalarının da başlangıcını oluş-
turmuştur. Buna benzer bir antlaşma da Suriye ile yapılmış ve Orta Doğu'da barış umutlarını yeşertmiştir,
NOT..
ABD Dışişleri Bakanı Kissinger'in girişimleriyle Süveyş, Kahire arasındaki 101. km'de yapıldığı için bu adı aldı. I
Camp David Antlaşmasına giden yolu açması bakımından önemlidir.
SÖLYALÇIN
412
' www.dİzgİkİtap.com
