ARİ
DERS
OT
ISIAMIYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ
İstemi'den sonra yerine gecen oğlu Tardu (576-603) cesareti ve savaşçılığı ile babasına benzemekte idi ise de,
siyasi ihtirası yüzünden, Ta-po zamanında açılmış olan ayrılık çizgisini büsbütün derinleştirdi.
l. KÖK TÜRK DEVLETİ
BATI (SOL) TARAF
İstemi Yabgu (552 - 576)
Tardu (576-603) g
DOĞU (SAĞ) TARAF
Bumin Han (552 - 553)
Mukan Kağan (553 - 572)
Tapo Kağan (572 - 581)
İşbara Kağan (581 - 587)
I. Kök Türk Devleti'nin ikiye ayrılması (582)
Tardu Kagan, 598 yılında Bizans İmparatoru Mauriakus'a yazdığı bir mektuba "Yedi milletin uluğ hakanı ve yedi
iklimin sahibinden Roma İmparatoru'na" diye başlamıştır.
Fetret Devri (630-681)
ö Fetret devri adı verilen 630-681 yılları arasında Göktürklerin Çin'e karşı birçok tepki gösterdi. Bu başkaldırış Şad,
Tegin ve beylerde olduğu kadar halk arasında da vardı.
Nitekim Kürşad olarak bilinen ve T'u-li Kagan'ın kardeşi Chie-shih-shuai, 639'da kırk arkadaşıyla Çin sarayını
basarak veliaht Ho-lu-yu kurtarıp Kagan yapmak ve Göktürkleri bağımsızlıklarına kavuşturmayı planladı. Fakat
o gece büyük bir fırtına çıkması yüzünden ihtilal teşebbüsleri başarılı olamadı. Sınır devriyelerine yakalandılar.
Ho-lu-hu hariç hepsi idam edildi; Ho-lu-hu ise Çin'in iç bölgelerine sürüldü.
648 yılına gelindiğinde Göktürkler Ch'e-pi Tegin önderliğinde bir kez daha bağımsızlık mücadelesine başladı ise
de, Çin'in hamleleriyle bu isyan da sonuçsuz kaldı.
681 yılında Göktürkler tekrar ayaklandı. Bu sefer İl Kagan'ın amcaoğullarından, Aşina Fu-ni-en Kagan seçildi.
Fakat Çin ile yapılan savaşta yenilmeleri üzerine o ve birlikte ayaklanmaya katılan elli dört arkadaşı idam edildi.
681 yılından itibaren Kutlug ve arkadaşları Göktürkleri Çin tahakkümünden kurtulmak için nihai mücadeleyi
başlattı. Kutlug, bir süredir bağımsızlık mücadelesi veren halkı toparlayarak Çogay-kuzı dağına çıktı.
Kutlug'u takip edenler beşbin kişiden fazla idi. Çin'den kaçıp gelen Tonyukuk da isyana katılarak Kutlug'un en
büyük yardımcısı oldu. Çin eyaletlerine baskınlar şeklinde başlayan mücadelenin ve Ötüken'de Oğuzların yenil-
mesi sonunda II. Göktürk Devleti kuruldu. Kutlug, Kagan ilan edildi (682).
SDLYALÇIN
www.dizgikitap.com
