ARİ
DERS
OT
BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI SİYASETİ (1302-1453)
Osmanlı Devleti'nin doğuşunu XIII. yüzyıl Anadolu tarihinin bir parçası olarak ele alan Mehmet Fuad Köprülü,
"uç"lara özgü yapı üzerinde durmuştur. "Bir aşiretten cihangirane bir devlet çıkardık" anlayışına karş çıkan
Köprülü'ye göre Osmanlı Beyliği'nin kuruluşunda sadece fetih ve ganimet elde etme amaçlı seferler etkili ol-
mamışör. Ona göre beyliğin kuruluşu basit bir şekilde ortaya koyulamayacak kadar karışıktır ve farklı etkenlerin
açıklanması ile ortaya konabilecek tarihî bir gelişmedir.
Köprülü'ye göre Osmanlı Beyliği'nimkutulup gelişmesinde:
Türkmenlerin, gaza ruhu ile Bizans üzerine seferler yapması,
Selçuklu Devleti'nin zayıflaması ve beyliklerin kurulduğu dönemde Anadolu'daki siyasi boşluk,
Türklerin sahip olduğu millî özellikler,
Kuruluş Dönemi hükümdarlarının yetenekli olması,
Gaziyân-ı Rûm, Ahiyân-l Rûm, Bâcıyân-ı Rûm ve Abdalân-l Rûm gibi askerî, sosyal ve iktisadi grupların varlığı,
Beyliğin kurulduğu bölgenin jeopolitik durumu,
Diğer Türk beyliklerinin, Osmanlı Beyliği'ne karşı tutumları gibi etmenler önemli rol oynamıştır.
ö Halil İnalcık, Paul Wittek'in tezini kabul etmekle birlikte yetersiz bulmuştur. İnalcık'a göre gaza Osmanlı
Beyliği'nin kuruluşunda önemli bir yer tutar, fakat beyliğin kuruluşunu sadece gazaya bağlamak konuya tek bo-
yutlu bakmaktır. İnalcık, uçlardaki sosyal değişime dikkat çekmiştir. XIII ve XIV. yüzyılda meydana gelen bu köklü
sosyal değişimin temel sebebi Moğollarm yönetimine girmek istemeyen Türkmenlerin göçleri ve bölgede buna
bağlı oluşan nüfus baskısıdır. Bizans sınırında gaza ideolojisiyle donanmış bu nüfus potansiyeli, iyi yönlendiril-
miş ve yeni bir Türk Beyliği'nin doğuşunu sağlamıştır.
6 Birinci elden Selçuklu ve Osmanlı kaynaklarım kullanmayan tarihçiler, mesela Gibbons ve onu izleyen A. Toyn-
bee, garip bir teorinin Bat literatüründe yayılmasından sorumludurlar. Bu yazarlara göre, Osman bir Türkmen
göçebesi olduğundan bir devlet kurucusu olamazdı. Osmanlı Devleti'ni kuranlar Müslümanlığı kabul etmiş yerel
Rumlardır.
XIV. YÜZYIL BAŞLARINDA YAKIN DOĞU VE AVRUPA
ANAS
AVRUPA
AFRİKA
0
ASYA
ARABİSTAN
www.dizgikitap.com
