ARİ
DERS
OT
BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI SİYASETİ (1302-1453)
Mora despotu, Korint berzahım aşıp Osmanlı topraklarına akına başladı. Ayrıca II. Mehmet kendisine itaat etme-
yen Çandarlı Halil Paşa ile de uğraşmak zorunda kalır.
II. Mehmet'in küçük yaşta tahta geçmesinden yararlanmak isteyen Avrupa devletleri, Edirne-Segedin
Antlaşması'na uymayarak Macarlar ve Lehlilerin önderliğinde Haçlı birliği kurdular. Haçlı tehlikesi üzerine Çan-
darlı Halil Paşa II. Mehmet'in babasının tekrar tahta geçmesini istedi. Bunun üzerine II. Murat Serdar-' Ekrem
sıfatıyla ordunun başna geçti.
Osmanlı ordusu 1444'teVarna'da karşılaştıkları Haçlı ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Macar Kralı Ladislas,
savaş sırasında öldü. Erdel Voyvodası Hünyadi Yanoş kaçtı. Varna Zaferi'yle, Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda
daha önce aldığı yenilgilerin etkisi ortadan kalkt ve buradaki Osmanlı egemenliği daha da arttı.
Ulemadan gelen Çandarlı Halil ve fetihçi paşalar arasındaki rekabet, 1444-1446 yılları arasında Osmanlı siyaseti-
ne damgasını vurdu. 1446'da bir yeniçeri isyanı tertip eden Çandarlı Halil Paşa, Edirne'nin altını üstüne getirte-
rek II. Mehmet'in iktidarını zayıflatt (Buçuktepe olayı).
Başkentteki kargaşayı bahane eden veziriazam, II. Murat'ı gizlice payitahta davet etti. Babasının geldiğinden
haberdar olmayan genç sultan, yaşanan oldubitti karşısında II. Murat lehine tahttan çekilerek veliahtlığı kabul
ettiğini duyurmak mecburiyetinde kaldı. Şehabeddin ve Zağanos Paşalar, Mehmet'le birlikte Manisa'ya yollan-
diktan sonra "şahinler" bloku II. Murat'ın vefatına kadar Osmanlı siyaset sahnesinden çekildi.
II. Kosova Savaşı (1448):
Varna Savaşı'ndaki yenilginin izlerini silmek isteyen Jan Hunyat (Hünyadi Yanaş), Osmanlı Devleti'nin Arnavut
Beyi İskender İsyanı ile uğraşmasım firsat bildi. Türkleri Balkanlardan da atmak isteyen Yanaş, son bir umutla
yeni bir Haçlı ordusu hazırladı.
â Karamanoğulları ve Sırbistan'dan yardımcı kuvvetler alan II. Murad, hilal taktiğini uygulayarak Haçlıların büyük
bir kısmını Kosova'da imha etmiştir. 1448'de yapılan II. Kosova Meydan Muharebesi sonucunda, Türklerin Bal-
kanlardaki hâkimiyeti kesinleşmiş ve Avrupalılar savunmaya çekilmiştir.
ö II. Kosova Savaşı sonrasında, Balkanlarda Osmanlı Devleti'ne karş çıkacak bir güç kalmadı. Avrupa ülkeleri, Türk-
leri Balkanlardan atamayacaklarını anladılar ve uzun bir süre savunma durumuna geçmek zorunda kaldılar. Bu
zafer ile Türklerin Balkanlardaki hâkimiyeti kesinleşti.
Osmanlı İlim Dünyası
II. Murat devrinde takdiri şayan bir ilerleme sergiledi. Timurlu Şahruh'un Anadolu'da hamilik iddiaları, sonuçları
belirsiz bir askerî meydan okumadan ziyade kültürel bir mücadelenin başlatılmasına sebep oldu.
Aralannda Molla Gürânî, Alâeddin et-Tûsî, Şerefeddin Kırımî, Seydi Ahmed Kırımî, Alâeddin es-Semerkandî,
Seydi Ali Arabî ve Acem Sinan gibi isimlerin yer aldığı İslam âleminin önde gelen düşünce adamları Osmanlı
ülkesine geldiler. Adlarından anlaşılacağı üzere Arabistan, Türkistan ve Kırım'dan gelen bu değerli ilim adamları,
Osmanlı fikir hayatını daha evrensel bir anlayışla zenginleştirdiler. Bu dönemde Türkçeye tercüme edilen birçok
Arapça ve Farsça eser, Osmanlı Türkçesinin ve bilgi birikiminin gelişmesine olumlu katkı sağladı. Türkçenin bir
devlet dili olarak gelişmesinde bu faaliyetlerin önemli bir rolü olmuştur.
Zeyniweve Mevleviyye tarikatları, yüksek tabaka arasında hayli rağbet görüyordu. II. Murat'ın müritlerine vergi
muafiyeti sağladığı Hacı Bayram-' Veli tarikatı da aynı yıllarda büyük gelişme gösterdi. Bayramiyye mensubu
Yazıcızâde ailesinden Mehmet'in yazdığı "Muhammediyyen, II. Murat Devri'nde revaçta olan tasavvufi akımları
temsil ederken Yazıcızâde Ali tarafindan kaleme alınıp padişaha atfedilen "Selçukname" ise, Osmanoğullarını
Oğuz geleneğinden gelen bir tarih anlayışı içinde takdim ediyordu.
SDLYALÇIN 100
www.dizgikitap.com
