ARH
DERS
şokollu Mehmed Paşa'nın Öldürülmesi
DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 21579)
Kanunî, 1566'daki son seferinde vefat edince, Sokollu Mehmed Paşa padişahın ölümünü ustaca gizleyerek bir
kriz çıkmasını önlemiş, ayrıca askerin isyanını da izlediği politika ile bastırmıştı. II. Selim, aynı zamanda damadı
olan şokollu'yu veziriazamlıkta bıraktı. Sokollu, padişahı devlet işlerinden uzak tüftü. Padişahın yakın adamlarını
da merkezden uzaklaştırdı. II. Selim zaman zaman devlet işlerine müdahale etse de Sokollu faktörü yüzünden
genelde av ve eğlence ile günlerini geçirdi.
III. Murad tahta ilk geçtiçinde yaşlı veziriazam Sokollu Mehmed Paşa'ya iltifat etmiş, hatta ilk görüşmelerinde
veziriazamın elini öpmeye bile kalkmıştı. Ancak Sokollu'nun, III. Murad devrinde de makamını muhafaza et-
mesi, aleyhindeki faaliyetlerin artmasına sebep oldu. Muhaliflerinin padişaha yaptıkları telkinler sonucunda,
şokollu'nun eski otoritesi yavaş yavaş azalmaya başladı. III. Murad devrine kadar padişahlar nadiren yazılı emir-
ler verirken, bu dönemde veziriazamın devre dışı bırakılması için bu usul aşın derecede yaygınlaştı. Veziriazamın
yetkisinde olan tayinler ve diğer işler elinden alındı. Ayrıca adamlarının bir kısmı çeşitli yerlere sürüldü, bir kısmı
da türlü bahanelerle öldürüldü.
şokollu sıkıntılar içerisinde iken, bir gün konağındaki ikindi divanına gelen bir derviş, arzuhal verecekmiş gibi
yapıp, koynundan bir hançer çıkararak veziriazamın kalbine sapladı. Ağır yaralanan veziriazam, kısa bir süre
sonra vefat etti. Sokollu'yu öldüren kişi görünüşte tımarının azaltılmasından şikâyetçi olan bir Boşnak'tı. Ancak
bazı araştırmacılara göre suikastta Hamzavîlerin parmağı vardı. Tarikatın şeyhi Hamza Bali suikasftan yıllar önce
İstanbul'da idam edilmişti. Dervişin şeyhinin intikamım almak için Sokollu'yu öldürdüğü söylenir.
Bazıaraştrmacılar, SokoIluMehmed Paşa'nın ölümtarihini, Osmanlı İmparatorluğu'nun "Duraklama Dönemi”ne
girmesinin miladı kabul ve ilan ederler.
Şehzâde Mehmed'in Sünnet Şenliği
ö III. Murad'ın 1582'de o.lu Şehzâde Mehmed için tertipledi.i sünnet dü.ünü, Osmanlı İstanbul'unun şahit olduğu
en büyük eğlencelerden biridir. Şenliğin hazırlıkları bir yıl öncesinden başladı.
Ğ Sultan III. Murad, çevredeki dost ve hatta düşman hükümdarlara, imparatorluğun çeşitli eyaletlerindeki ida-
recilere, ileri gelenlere ve daha başka uygun görülen mevki sahiplerine adamlar göndererek, hepsini sünnet
düğününe davet etti. İbrahim Paşa Sarayı'nm Atmeydanı'na bakan cephesine padişah, şehzâde ve harem halkı-
mn eğlenceleri izleyebilmeleri için gösterişli kasırlar inşa edildi. Yine meydanda devlet erkânı ve yabancı temsil-
ciler için de mekânlar yapıldı.
11. SELİM VE III. MURAT DÖNEMİ KAPIKULU İSYANLARI
Bahşiş İsyanı (1566)
Kanunî Sultan Süleyman'ın vefatını haber alan II. Selim hızla Belgrad'a gelerek askeri beklemeye başladı.
Zigetvar'dan dönen ordu Belgrad'a yaklaştığında devlet geleneklerini çok iyi bilen Şokollu Mehmed Paşa, II.
Selim'e bir tezkire (rapor) göndererek cülus töreni yapılması gerektiği ve ne şekilde yapacağını haber verdi.
Ancak yeni padişah, hazinede yeteri kadar para olmaması yüzünden bahşiş işini oldu bittiye getirmek için, çev-
resindekilerin etkisiyle otağ-ı hümuyundaki tahta oturup saltanatını ilân etti. Asker bu işten hiç hazzetmese de
durumu şimdilik sineye çekti.
Yeniçeriler, II. Selim'in İstanbul'a girmesinden bir gün evvel, padişah alayının geçeceği yolları ulaşıma kapata-
rak istediklerini kabul ettirmeyi planlamışlardı. Sabah olduğunda II. Selim, Halkalı Sarayı'ndan İstanbul'a doğru
alayla birlikte ilerlemeye başladı. Fakat Şehzâde Camii önünde toplanan yeniçeriler, yolu kapattılar ve yaklaşık
bir saat alayın ilerlemesine engel oldular. Toplanmalarınm doğru bir şey olmadığını söyleyen üst düzey devlet
ricalinin bir kısmına hakaret ederken bir kısmını da silah zoruyla susturdular. Topkapı Sarayı'nın önüne kadar
gelen yeniçeri topluluğu Şehzâde Camii'nden buraya kadar devlet adamlarına baskı yapmaktan da geri kalma-
Sb.YALÇIN
122
www.dizgikitapcom
