ARH
DERS
OTU
Açık barış antlaşmaları ve gelecekte de açık diplomasi.
XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Karasuları dışında, savaşta ve barışta, denizlerin mutlak serbestisi-
Bütün ekonomik engellerin mümkün olduğu kadar kaldırılması.
Milli silahlanmaların azaltılması için gerekli ve yeter garantiler.
Sömürge isteklerinin, ilgili halkların menfaatleri ile, yetkileri sonradan tespit edilecek olan sömürgeci devletin
istekleri aynı derecede göz önünde tutulmak suretiyle, mutlak bir tarafsızlıkla çözümlenmesi.
Bütün Rusya topraklan boşaltılacak ve devletlerin de yardımı ile Rusya'ya kendi gelişmesini sağlamak için her
türlü imkan verilecek.
Belçika'ya tam ve bağımsızegemenliğinin geri verilmesi.
İşgal edilen Fransız topraklannın boşaltılması ve Prusya'nın 1871 de Alsas-Loren meselesinde yaptığı hatanın
düzeltilmesi suretiyle barışın teminat altına alınması.
İtalyan sınırlarının milliyet prensibine göre düzeltilmesi.
10. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu halklarına muhtar gelişme imkanlarının verilmesi.
11. Romanya, Sırbistan ve Karadağ toprakları boşaltılacak ve Sırbistan'a denizden mahreç verilecek. Balkan devlet-
lerinin ilişkileri milliyetler prensibine göre düzenlenecek.
12. Osmanlı İmparatorluğunun Türk olan kısımlarının egemenliği sağlanacak, fakat Türk olmayan milliyetlere muh-
tar gelişme imkanlan verilecek. Çanakkale Boğazı devamlı olarak bütün milletlerin gemilerine açık olacak ve bu,
uluslararası garanti altına konacak.
13. Bağımsız bir Polonya kurulacak.
14. Büyük ve küçük, bütün devletlere siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına
almak imkanını sağlamak amacı ile, bir milletler teşkilatı kurmak.
Başta Osmanlı Devleti olmak üzere, savaşı kaybeden devletler için Wilson İlkeleri büyük bir umut oldu, Oysaki
savaşı kazanan ve masa başında da ikinci bir zafer kazanmayı planlayan İtilaf Devletleri'nin çıkarlarına bu ilkeler
uymuyordu. Başta İngiltere ve Fransa olmak üzere İtilaf Devletleri, ABD'nin desteğini sağlamak için Wilson'un
barış ilkelerini kabul ettiler. Fakat ilkeleri kendi çıkarlarına göre yorumlayıp barış antlaşmalarını yine kendi is-
tekleri doğrultusunda hazırladılar. Kendi planlarını Wilson İlkeleri'ne uygun hâle getirmek için; savaş tazminatı
yerine, tamirat ya da onarım bedeli; sömürgecilik yerine, manda ve himaye gibi kavramlar kullandılar. Osmanlı
Devleti de Mondros Ateşkes Anlasmasffnı imzalarken Wilson İlkeleri'nin 12. maddesini kurtuluş olarak gördü.
İtilaf Devletleri, Wilson İlkeleri'ne ters düşmemek için Mondros'un 7. maddesini bahane edip işgal faaliyetlerini
hızlı bir şekilde gerçekleştirdi.
Savaşın Bitişi
1. Breşt•LitovskBarışı
Bolşevik Hükümet daha iktidarı ilk ele aldığı gün halka barış yapacağını vaad etmişti. Gerçekten Dışişleri Komise-
ri Trotsky, 21 Kasım 1917 de Müttefik elçilerine verdiği notalarda bütün cephelerde mütareke yapılmasını iste-
di. Ayrıca, hükümet, Çarlık hükümetinin bütün gizli anlaşmalarını açıkladı. Osmanlı İmparatorluğunu paylaşan
anlaşmalar da bu suretle açığa vurulmuş oluyordu. Gizli anlaşmaların açıklanmasının amacı, gerek Rus halkına,
gerek Batı memleketleri işçilerine, yapılan savaşın bir emperyalizm savaşı olduğunu anlatmak ve onları savaşa
karşı yöneltmekti.
Sovyet Rusya'nın Almanya'ya da yapt-ığı müracaata, Almanya 27 Kasımda cevap vererek mütarekeye hazır oldu-
ğunu bildirdi. Mütareke 15 Aralık 1917 de yapıldı ve barış görüşmeleri 22 Aralık'ta Breşt-Litovsk'da açıldı. Bu
görüşmelere Avusturya-Macaristan, Osmanlı İmparatorluğu ve Bulgaristan da katıldı.
Barış 3 Mart 1918 de Brest-ütovsk'da imzalandı. Buna göre Sovyetler, Polonya, Litvanya, Courlande, Estonya ve
www.dİzgİkİtap.com
262
