ARH
DERS
OT
OSMANLI'NIN Gücü VE STRATEJİK RAKİPLERİ
DUMA GUCU OSMANLI (1453 - 1579)
"Fransa'da 1480 ile 1609 yılları arasında Osmanlı Devleti'yle ilgili 8ffden fazla kitap yazılmışfir. İngiltere'de tüc-
car ve sewahların Osmanlılarla ilgili hatıratları yayımlanmıştır. XVI. yüzyılda bir gazete ise Almanlara, Türkleri
tanıtmıştır. Avrupa'da bu yüzyılda Türklerle ilgili çıkan kısa haberlerin 2460 nüshasından 100 tanesi Almanya'da
çıkmıştır."
6 Şarlken, tahtta bulunduğu sürede Hristiyan Avrupa birliğini amaçlamıştır. Buna karşı Kanuni de cihan hâkimiyeti
idealini gerçekleştirmek istemiştir. Dolayısıyla bu iki büyük güç, geniş bir coğrafyada uzun yıllar sürecek müca-
delelere girişmiştir. Biri İslam diğeri Hristiyan âlemini temsil eden bu iki büyük devlet, cihan hâkimiyeti için bü-
tün güçleriyle birbirlerine karşı mücadele etmiştir. Böylece Şarlken, karşısında en büyük güç olarak Muhteşem
Türk'ü yani KanunYyi bulmuştur.
Osmanlılar, XVI. yüzyılda Habsburgların İspanya kanadıyla Akdeniz ve Kuzey Afrika; Avusturya kanadıyla ise Orta
Avrupa hâkimiyeti için mücadele etmiştir. Osmanlılar, Habsburg İmparatorluğu'na karşı İngiltere, Fransa ve Hol-
landa gibi millî monarşilere yardım etmiş ve bu ülkelere kapitülasyon vermiştir. Ayrıca dinî ve siyasi yönden
Şarlken'i tehdit eden Protestanlık hareketlerini de desteklemiştir.
b Osmanlılar; Portekiz'e karşı Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hind Okyanusu'na donanma göndermiştir. Çünkü ticaret
mallarını, Ümit Burnu yoluyla Okyanus üzerinden taşımaya çalışan Portekizliler, 1514'te Hürmüz Boğazı'nı ele
geçirerek Doğu mallarının Akdeniz'e girmesine engel olmuştur. Bu sırada Akdeniz hâkimiyeti için İspanya ile
mücadele içinde olan Osmanlılar, Kızıldeniz'de faaliyetlerini artıran Portekizlileri de engellemeye çalışmıştır. Bu
mücadele ile Doğu Akdeniz ticaretinin yeniden canlandırılması amaçlanmıştır.
Şah İsmail liderliğinde XVI. Yüzyılda İran'da ortaya çıkan Safeviler hem Osmanlı hem de Memlûk Devleti'ni tehdit
etmiştir. Buna karşın Avrupa Hristiyan dünyası, Osmanlıları Avrupa'dan atmak için Safevi Devleti'nden yararlana-
bileceğini düşünmüştür. Yavuz, bu ciddi tehdit ve tehlikeyi askerî yollarla çözmek istemiş ve Çaldıran Savaşı'yla
Safevilere büyük bir darbe vurmuştur. Bu zaferle Osmanlılar, üstünlüklerini bütün İslam dünyasına göstermiştir.
Papa, bir mektubunda Şah İsmail'in ortaya çıkışını "Türklere karşı harekete geçebilmek için ilahi bir fırsat"
olarak değerlendirmiştir. Aslında Osmanlı-Safevi mücadelesi Sünnilik ve Şiilikten ziyade siyasi bir rekabetten
kaynaklanmıştır. İslam dünyasında hâkimiyet kurma idealine sahip olan her iki devletin de birer mezhebe bağlı
olması, aralarındaki çatışmaya ideolojik bir boyut kazandırmıştır.
Avrupa Monarşileri Osmanlılardan Destek İstiyor
Yeni Çağ'da Avrupa'da ortaya çıkan Fransa, İngiltere ve Hollanda gibi millî devletler; Kutsal Roma İmparatoru ve
papa egemenliğine karşı gözlerini Doğu'daki büyük güce yani Osmanlı padişahına çevirmekteydi. Kanuni, Mo-
haç Seferi'ni Şarlken'e esir düşen Fransa Kralı François'i esaretten kurtarmak için yaptığını söylüyordu.
Sonraları İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth, İspanyol istila tehlikesi karşısında da "Büyük Türk'le ittifak arayışınday-
dl. 1538 Korfu Seferi, gerçekte İtalya fethi için planlanmıştı. Venedik'te Fransız elçisi, "Büyük Türk"le fiilî ittifakı
haklı göstermek için uzun bir nutuk çekerek değiştiğinden ve devletlerarası güç dengesinden söz etmekteydi.
NOT...
Korfu Kuşatması veya İtalya Seferi, Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın 1537 yazında Korfu adasına
yaptığı kuşatma. Bu sefer Avrupa'da büyük bir yankı oluşturdu. Seferin ilk amacı Otranto'yla beraber tüm I
İtalya'yı Osmanlı topraklarına katmakm
www.dİzgİkİtap.com
