ARH
DERS
1517'de Osmanlı Sultanı Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı
ele geçirmesiyle yıkılmıştır.
ö Memlukler Kafkaslar ve Orta Asya'dan getirilerek
eğitilen ordunun asıl unsurunu oluşturmuştur. Bu
askerlere kölemen denilmiştir. Kölemenler Türk ge-
'eneklerine bağlı olup Türkçe'den başka dil kullanma-
mışlardır.
Ğ Memluk Devleti'nde Kölemen beylerinin sultan olma
hakkı vardır. Bu durum Memluk Devleti'nde sık sık
taht kavgalarının çıkmasına neden olmuştur. Bundan
dolayı Memluk Devleti'nde çok sayıda sultan iş başı-
na gelmiştir.
Memluk Devleti'nde saray ve orduda Türkçe'den baş-
ka dil kullanılmamıştır.
İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ
Kahire'de, 125ffde İzzeddin Aybeg tarafından kurulan bu yeni devletin resmî adı "Ed Devleti Türkîye" yani Türki-
ye Devleti olmuştur. Resmî konuşma dili Türkçe, yazışma dili Arapçadır. Sarayda ve orduda büyük ölçüde Kıpçak
lehçesi konuşulmaktadır.
ORTA ASYA'DA VE YAKIN DOĞU'DA KURULAN DİĞER DEVLETLER
1. Harzemşahlar Devleti (1097-1231)
Harezmşahlar Devleti'nin merkezî bölgesi, ismini aldığı Herezm'dedir. Harezmşahlar Hanedanı'nın atası Anuş
Tegin , Selçuklu sarayında taştdârlık vazifesine kadar yükselmiş, 1077 yılında Selçuklu sultanı Melikşah (1072-
1092) tarafindan Harezm valiliğine atanmıştır.
ö Ondan sonra bu göreve oğlu Kutbüddin Arslanfigin Muhammed (1097-1128) atanmıştır. Selçuklu hükümdarı
adına bölgeyi otuz yıl yöneten Kutbüddin, atandıktan sonra Harezm'in fiili idaresini eline aldığı gibi sonradan
resmîleşecek Harezmşahlar Hanedanı'nın yönetim sürecini de başlatmış oldu. Her ne kadar kendisi bağımsız bir
idareci olmasa da, yaptıklarıyla neslinin hükümdar olması için sağlam bir zemin hazırladı.
Atsız, babası Kutbüddin Muhammed 1127'de ölünce yerine geçmiş; çeşitli istilalar görüp zaman zaman yetkile-
rini kaybetmişse de, 1156ya ölünceye kadar hükümdarlik yapmıştır.
b 1167 yılında Horasan'ın doğusunda hâkimiyetini güçlendiren il- Arslan, Nişabur'da hutbeyi kendi adına okut-
muş, böylece Selçuklular karşısında bağımsızlığını ilan etmiştir.
En parlak dönemini Alaaddin Tekiş zamanında yaşadı. Maveraünnehir, İran ve Azerbaycan olmak üzere toprak-
[arını genişletti.
Muhammed Harzemşah Dönemi'nde 1218 yılında (İnalcık) Otrar şehrinde Moğol tüccarların casus oldukları
gerekçesiyle idam edilmesi üzerine saldırıya geçen Moğollarla (Cengiz Han) yaptığı mücadeleyi kaybetti. Top-
aklarının bir kısmı Moğollar tarafindan işgal edilen Harzemşahlar, Azerbaycan'a çekildi. Türkiye Selçukluları ile
komşu oldular.
ö Celalettin döneminde Harzemşahlar, Moğollara karşı oluşturulan Türkiye Selçuklu-Eyyûbi iftifakınln içerisinde
yer aldı. Buna rağmen Ahlat hâkimiyeti yüzünden Türkiye Selçukluları ile yapmış olduğu Yassıçemen Savaşı'nı
kaybederek 1231'de yıkıldı.
Ğ Harezmşah olarak anılan hükümdarlar "Ebu'l-Feth", "Hüdavend" ve "es-SuItanu'I-Muazzam" gibi unvanların
yanı sıra "İskender-i Sânî" (ikinci İskender) gibi daha abartılı unvanlar da kullanmışlardır.
SDLYALÇIN
30
www.dİzgİkİtapcom
