1923-1938 ARASI TÜRK Diş POLİTİK4S1
ARİ
DERS
OT
Osmanlı İmparatorluğu'ndan Ayrılan İlgili Devletlerin Düyun-u Umumiye'ye Anapara İştirak Payları
17 Ekim
17 Ekim 1912
1912'den Önceki - 1 Kasım 1914
Borçlar İçin Pay Borçlan İçin Pay Nihai Paylaşma
ı. Türkiye
2. Yunanistan
3. Suriye-Lübnan
4. Irak
(Musul+Mezop.)
5. Yugoslawa
6. Filistin
7. Bulgaristan
8. Arnavutluk
9. Hicaz
10. Yemen
11. Maveraİ
Ürdün
12. İtalya
13. Necit
14. Maan Kazası
15. Aşir
Toplam
Oranı (96)
62,25
10,57
8,17
5,09
5,25
1,62
1,57
1,13
0,89
0,55
0,23
0,10
0,10
0,02
100,0
Oranı (%)
76,.54
0,55
10,05
6,25
23,03
0,16
1.39
1,09
0,68
0,12
0,12
0,02
100,0
Oranı (%)
65,32
8,5
8,5
5,2
4,1
1,3
0,15
0,01
0,01
0,02
100,0
Her Bir Devlete
Düşen Toplam
Borç Tutan
(Anapara) (TL)
84.597.495
11.054.534
11.108 858
6.772.142
5.435.597
3 284.429
1.776.354
1.633.233
1.499.518
1.182.104
733.310
243.200
129.150
128.728
26.138
129.604.910
yıllık Tâksit (TL)
5.809.312
625.000
763.000
474.000
303.000
230.000
98.000
90.000
105.000
83.000
61.000
13.000
9.000
9.000
2.000
8.663.312
Kaynak: Naci Tepir, age.s, 119; Prof. Kirkor Kömürcan, age_ş, 123; Düstur III. Tertip, cilt 10, ss. 79-175.(Çİzelge: VII/2); İ . Hakkı Yeniay, age.ş, 132.
Ancak, bu Tablo'da yer alan 129.604.910 TL anaparaya, geçmişte birikmiş olan Lozan Antlaşmasının 55. mad-
desinde yazılı 30.437.441 TL taksitler ile bankalardan alınmış olan 1.561.482 TL, avanslar dahil edildiğinde,
toplam miktar 161.603.833 altın liraya çıkıyor, paylaştırma sonucunda da Türkiye'ye (161.603.833 x %65,32 2)
105.559.623 altın lira borç düşüyordu.
Yine Adana - Mersin demir yolunu safin almak istemesi ve Türk bayrağı taşıyan "Bozkurt" adlı ge-
miyle Fransız bayrağı taşıyan "Lotus" adlı geminin Midilli açıklarında Ağustos 1926'da çarpışmasıyla ortaya çıkan
hukuki sorunlar iki ülke arasında gerginliğe neden olmuştu. "Bozkurt - Lotus Davası" 1927'de Türkiye'yi dönemin
Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt'un temsil ettiği Lahey'deki Milletlerarası Daimî Adalet Divanında Türkiye
lehine sonuçlanmış, demir yolu sorunu da 1929'da yapılan bir antlaşmayla yine Türkiye lehine halledilmiştir.
Bozkurt -Lotus davasının Türkiye'nin lehine sonuçlanmasında kapitülasyonların kaldırılması etkili olmuş, ayrıca
bu dava Türk hukuk sisteminin çağdaş normlara göre işlediğini kanıtlamıştır.
3. Türk - İngiliz İlişkileri, Irak Sınırı ve Musul Sorunu
Lozan Antlaşması'nda barışı kurtarmak için Musul meselesi barış sonrasına bırakılmıştı. Buna göre, sorun iki
taraf arasında dokuz ay içinde, görüşmelerle çözümlenecekti. Eğer görüşme yoluyla çözüm bulunmazsa, konu
Milletler Cemiyeti'ne havale edilecekti.
Bu süreçte bazı Arap kabileleri Süleymaniye ve çevresini ele geçirmiş, İngilizler duruma müdahale ederek bölge-
yi işgal etmişlerdi. Ayrıca Asurî kabileleri de Türkiye'ye karş saldırgan hareketlere başlamışlardı.
www.dizgikitap.com
357
SOL YALÇIN
