Arap-israil Savaşları
4. 1973 Yom Kippur Savaşı
1. 1948 Arap-İsrail Savaşı
Irak
Savaşın Nedeni
1948 yılında BM kararıyla Filistin
topraklarında İsrail Devleti'nin ku-
rulması
Savaşın Sonucu
İsrail başarılı Olmuş, 1949 yılında BM
aracılığıyla taraflar arasında ateşkes
antlaşması imzalanmıştır. Çok sayıda
Filistinli, komşu ülkelere sığınmak zo-
runda kalmış ve Filistin Mülteciler So-
runu ortaya çıkmıştır.
1948 Arap-İsrail Savaşı'nda;
1956 Mısır-İsrail Savaşı'nda;
ABD
SSCB
Ihgiltere
ansa
Mısır'ı destekleyen SSCB'nin bölgede güçlenmesini
engellemek için İsrail-İngiliz-Fransız ortak saldırısına
karşı çıkmıştır. Savaş bittikten sonra Mısır'ın boşaltıl-
maşında etkili olmuştur.
Orta Doğu'da etkili olmak isteyen SSCB, Batılı devlet-
lere karş Arapların yanında yer almış ve Mısır'a silah
satmıştır. Orta Doğu'da etkisini artırmıştır.
Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millîleştirmesi üzerine İsra-
İl'in Mısır'a saldırıya geçmesi için destek vermişler-
din İsrail'in saldırıya geçince bölgenin güvenliğini ba-
hane ederek Süveyş'i işgal etmişlerdir. Savaş sonun-
da ABD ile SSCB'nin baskısı ile Mısır'dan çekilmek zo-
runda kalmışlardır.
3. 1967 Arap-İsrail (Altı Gün) Savaşı
Savaşn Nedeni
Suriye M
Savaşın Nedeni
İsrail
ABD
SSCB
İngiltere
Fransa
İsrail'i kurulduğu gün tanımıştır. İngiltere ile birlikte
savaşta Filistin'e silah sevkiyatını önlemek için am-
bargo koymuştur.
İsrail'i kurulduktan iki gün sonra tanımıştır. Savaşta İs-
rail'i desteklemiş ve bu ülkeye silah yardımı yapmıştır.
Savaşta ABD ile birlikte hareket etmiş, İsrail'i destekle-
miştir. 1952'den sonra bu bölgedeki etkinliği azalmıştır.
II.Dünya Savaşı'ndan sonra yaşadığı İç ve dış sorun-
lan nedeniyle Orta Doğu'da aktif bir politika izleye-
memiştir.
2. 1956 Mısır-lsrail Savaşı
Mısır'ın Akabe Körfezi'ni İsrail'e kapatması, Filistin Kurtuluş Ör-
gütünün kurularak Ürdün'e yerleştirilmesi
Savaşm Sonucu
İsrail; Doğu Kudüs, Golan Tepeleri, Sina Yarımadası ve Gazze'yi
ele geçirerek topraklarım dört kat genişletmiş, ayrıca Tiran Bo-
ğazı'nı da ele geçirerek Süveyş Kanalı'na ulaşmıştır.
1967 Arap-israil Savaşı'nda;
SSCB ile birlikte savaşı önlemeye çalışan ABD başarı-
Mısır
İsrail (İngiltere ve Fransa destekli)
Savaşın Nedeni
Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millîleştir-
mesi ve Filistinlilerin ülkelerinden çı-
karılmaları
Savaşın Sonucu
Mısır yenilmiş, BM kararı İle İngiltere
ve Fransa Mısır topraklarından çekil-
mİştİr. İsrail İse savaş öncesi (1949) Sl-
nırlarına dönmüştür. Orta Doğu, ABD
ve SSCB'nin rekabet ve mücadele
alanı hâline gelmiştir.
ABD
SSCB
Fransa
11 olamamıştır. BM'de yapılan görüşmelerde ise İsra-
il yanlısı bir tutum sergilemiştir. Daha sonra Orta Do-
ğu'da üstünlüğü SSCB'ye kaptırma endişesiyle barış
sağlamada aktif rol almıştır.
Savaş sonrası Orta Doğu'da etkisini daha da artıran
SSCB; Suriye, Mısır ve Cezayir'de deniz üsleri kurarak
Akdeniz'de önemli bir güç hâline gelmiştir.
Fransa Orta Doğu'da eski etkinliğini kazanmaya çalış-
mış, İsrail'e silah ambargosu koymuş, bazı Arap dev-
letlerine askeri ve ekonomik yardım yapmaya çalışa-
rak Orta Doğu'da eski etkinliğini artırmaya çalışmış
ancak başarılı Olamamıştır.
195
1967 Arap-İsrail Savaşı'nda Mısır ve Suriye'nin kaybettiği toprak-
lan İsrail'den geri almak istemesi
Savaşın Sonucu
İsrail savaş kazanmıştır. 1974'te Mısır ile İsrail arasında imzalanan
antlaşma ile Süveyş Kanalı'nın tamamı Mısır hâkimiyetine bırakıl-
mıştır. Mısır, Sina'daki toprağının bir bölümünü İsrail'den geri almış-
tır. Böylelikle Camp David antlaşmalarına giden yol açılmıştır. Ba-
rış görüşmelerinde öncü olan ABD' nin Orta Doğu'daki etkisi artmış,
Arap ülkelerinin Batılı devletlere petrol ambargosu koyması petrol
krizine yol açmıştır.
en büyük savunucularından Yaser Arafat, 1969 Arap
Zirvesi'nde Filistin Millî Misakı'nı ilan ederek Filistin
Kurtuluş Örgütünün temellerini atmıştır. 1969'da ise
Yas; Arafat İsrail ile mücadele için El- Fetih'i kurmuştur.
8973 Yom Kippur Savaşı'nda;
SSCB ile ortak hareket ederek İsrail'e baskı yapıp,
İsrail'i savaştan alıkoymaya çalışmıştır. Daha sonra İse
İsrail'e silah göndermiştir. Savaşın sonunda SSCB'nin
ABD
bölgedeki etkinliğini azaltmak amacıyla barış antlaş-
malarının imzalanmasına öncülük yapmış ve Mısır'la
Û ilişkilerini geliştirmiştir.
Suriye ve Mısır'ı yatıştırmaya çalışmış, İsrail'in ilerleyi-
SSCB şi karşısında savaşın derhâl durdurulması için ABD'ye
çağrıda bulunmuştur. BM'de Arapları desteklemiştir.
S. Mekik Diplomasisi ve Camp David Antlaşması
itibaren bölge barışını sağlamak için ABD Dışişleri Bakani
Henry Kisxwdin girişimleri sonucu Süveyş ile Kahire arasında 101.
(ilk Arap•jsrail antlaşması) yapılmıştır. (31
km'de,
Mayıs 1974) Bu antlaşma Camp David Antlaşması'na eklen yolu açmıştıçg
Kissinger kalıcı barışın sağlanabilmesi için defalarca İsrail ve Arap
ülkelerini ziyaret etmiştir. "Mekik Diplomasi" adı verilen bu süreç
sonucunda Mısır ile İsrail arasında savaş sona erdirilerek 26 Mart
197Yda Mısır Devlet Başkam Enver Sedat İle İsrail Devlet Başkanı
Menahem Begin arasında "Camp David Antlaşması" imzalanmış-
tır. Böylece Mısır, İsrail'i tanıyan ilk Arap ülkesi olmuştur.
instagram.com/copysinav
