2
3
5
6
7
8
1921 Anayasası (Teşkilat-' Esasiye Kanunu)
Millî Mücadele Dönemi'nde TBMM'nin açılmasıyla yeni bir devlet kurulduğu İçin bir anayasa-
ya ihtiyaç duyulmuş ve 20 Ocak 1921 tarihinde Teşkilat-1 Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) ka-
bul edilmiştir.
23 maddeden oluşan anayasa, "Kuvvetler Birliği" ilkesini ve "meclis hükûmeti sistemini" ka-
bul etmiştir. Meclis böylelikle yürütme yetkisini de kendi içinden seçtiği hükûmet aracılığıyla
kullanmıştır.
Savaş zamanı hazırlandığı için çerçeve bir anayasa niteliği taşıyan 1921 Anayasasında, eksik ka-
lan yanların kendisi ile çelişmeyen maddeleri kullanılarak 1876 Anayasası ile giderilebileceği
belirtilmiştir.
Ulusal egemenlik kavramının ilk kez yazılı olarak belirtildiği 1921 Anayasası'nda egemenlik hal-
ka verilmiştir. Laik bir anayasa değildir. Ayrıca en kısa süreli anayasadır. (1924'e kadar)
Bu anayasada yapılan ilk değişiklik 1923'te "Devletin rejimi Cumhuriyet'tir." maddesinin ek-
lenmeşidir.
Teşkilat-' Esasiye Kanunu (Anayasa) Temel Maddeler
Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Yönetim şekli, halkın mukadderatını bizzat ve fiili olarak
yönetmesi ilkesine dayanır.
Yürütme kuvveti ve yasama yetkisi, milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Mec-
lisinde belirir ve toplanır.
Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare edilir ve hükûmeti Türkiye Büyük Mil-
let Meclisi Hükûmeti adını taşır.
Büyük Millet Meclisi, iller halkınca seçilmiş üyelerden oluşur.
Büyük Millet Meclisinin seçimi iki yılda bir yapılır. Seçilen üyelerin üyelik süresi iki yıldır ve ye-
miden seçilmek mümkündür, Eski Meclis, Yeni Meclis toplanıncaya kadar göreve devam eder.
Yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediği takdirde, görev süresi yalnız bir yıl uzatılabilir.
Büyük Millet Meclisi üyelerinden her biri, yalnız kendini seçen ilin ayrıca vekili olmayıp aynı
zamanda bütün milletin vekilidir.
Büyük Millet Meclisinin Genel Kurulu, kasım ayı başında, davetsiz toplanır.
Şeriat hükümlerinin uygulanması, bütün yasaların yürürlüğe konması, değiştirilmesi, yürür-
lükten kaldırılması, antlaşma ve barış İmzalanması ve vatan savunmasıyla İlgili savaş ilam gibi
temel haklar Büyük Millet Meclisine aittir.
Büyük Millet Meclisi, hükûmeti oluşturan bakanlıkları, özel yasa gereğince seçtiği bakanlar
vasıtasıyla yönetir. Meclis, yürütme ile ilgili işlerde bakanlara yönerge verir; gerekirse bunla-
rı değiştirir.
l.inönü Muharebesi'nin Sonuçları
İstiklal Marşı'nın Kabulü (12 Mart 1921)
• İstiklal Marş, Türk milletinin ruhunda sözle örülmüş bağımsızlık marşıdır.
• l.İnönü Muharebesi'nin kazanılmasından sonra bir bağımsızlık marşı yazılmasına karar verilmiş-
tir. Maarif Bakanlığının açtığı yarışmaya 724 şiir gönderilmiş ancak hiçbirinin istenilen millî duy-
guları yansıtmadığına karar verilmiştir. Yarışmaya
'de
ile katılmıştır.
500 liralık para ödülü nedeniyle yarışmaya katılmayan Mehmet Âkif Ersoy, dönemin Millî Eği-
tim Bakanı
'in araya girip 500 liralık para ödülünü istediği yardım kurulu-
şuna bağışlayabileceği sözü ile ikna edilmiştir.
• Mehmet Âkif Ersoy İstiklal Marşı'nı
"Kahramap Ordumuzğ”
'nda,
ithafı ile ya-
zılmıştır. Marş mecliste Nafia Vekili İsmail Fazıl Paşa'nın isteği ile dört defa ve her defası daha
büyük coşku ve heyecan İle Okunmuş ve millî marş olarak kabul edilmiştir.
• 193ffa kadar Ali Rıfat Çağatay'ın bestesi, 1930'dan sonra ise Cumhurbaşkanlığı Orkestrası Şefi
Osman Zeki Üngör'ün bestesi İle okunmuştur.
• Mehmet Âkif yarışmadan gelen parayı Darülmesai Vakfına (Kadınlara ve çocuklara meslek öğ-
reten, cepheye elbise diken vakıf) bağışlamıştır.
• İstiklal Marşı İlk defa
2 - ayasa
'nda yer almıştır.
Mehmet Akif Ersoy 1936 yılında hasta yatağmdo iken İstiklal Marşı ile ilgili orkodaşlo-
rina şu sözleri söylemiştir:
"İstiklal Marşı... O günler ne samimi, ne heyecanlı günlerdi. O şiir, milletin o günkü
heyecanınm ifadesidir. Bin bir fecayi karşısında bunalan ruhların, ızdıraplar içinde
kurtuluş dakikaları beklediği bir zamanda yazılan o marş, o günlerin kıymetli bir ha-
tıraşıdır. O şiir bir daha yazılamaz. Onu kimse yazamaz. Onu ben de yazamam. Onu
yazmak için o günleri görmek, o günleri yaşamak lazım. O şiir artık benim değildir. O
milletin malıdır. Benim millete karşı en kıymetli hediyem budur.”
Mustafa Kemal İstiklal Marşı'nın önemine dair şunları söylemiştir:
"Bu marş bizim inkılabımızı anlatır. İnkılabımızın ruhunu anlatır. Bunu ne unutmak
ne de unutturmak lazımdır. İstiklal Marşı'nda istiklal davamızı anlatması bakımm-
dan büyük bir manası olan mısralar vardır. Benim en beğendiğim yeri de burasıdır:
'Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımm hürriyet; Hakkıdır; Hakk'a tapan milletimin istik-
lal.' Benim bu milletten asla unutmamasım istediğim mısralar işte bunlardır."
Türk-Afgan Dostluk Antlaşması (1 Mart 1921)
TBMM ile Afganistan arasında imzalanan Dostluk Antlaşması'nda şu maddeler kabul edilmiştir:
• Her İki devlet birbirinin bağımsızlığını tanıyacaktır.
• Emperyalist devletlerin, her iki taraftan birine saldırması durumunda birlikte mücadele edilecektir.
• Türkiye, Afganistan'a kültürel yönden yardımda bulunacak, öğretmen ve subay gönderecektir-
Bu antlaşmadan sonra Afgan Hükûmeti Ankara'ya elçi göndererek TBMM Hükûmetinin yanında
• olduğunu göstermiş ve TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlet olmuştur.
Bu antlaşmanın bir benzeri Afgan Kralı Amanullah Han'ın 22 Mayıs 1928'de Türkiye'yi ziyareti sı-
. rasında ikinci kez imzalanmıştır.
127 -
instagram.com/copysinav
