AMETALLER: Genelde 4A, 5A, 6A ve 7A grubunda yer alırlar.
S, O, N, C, H, P, F, CI, Br, I, Se elementleri ametaldir.
21
. Oda koşullarında katı, Sıvı ve gaz halde bulunabilirler.
Isı ve elektrik akımını iletmezler. (Grafit hariç)
2.
3. Tel ve levha haline gelmez, dövülemezler. Katılan kırılgandır.
Doğada genelde moleküller halinde bulunurlar. H2, 02 gibi.
4.
Erime, kaynama noktaları ve yoğunlukları metallere göre
5.
düşüktür.
Katı olanları mat görünümlüdür.
6.
Bileşik oluştururken (+) veya (—) yüklü iyon haline geçebi-
7.
lirler.
YARI METALLER: 3A, 4,4, 5A, 6A grubunda yer alan element-
lerin bir kısmı yarı metaldir. B, Si, Ge, As, Sb. Te, PO yan metal-
. Fiziksel özellikleri metallere, kimyasal özellikleri ametallere
benzerler.
Hem pozitif hem de negatif yüklü iyon haline geçebilirler.
2.
3. Katı haldedir ve işlenebilirler.
Parlak veya mat olabilirler.
4.
Elektriği ametallerden daha iyi metallerden daha az iletirler.
5.
SOY (ASAL) GAZLAR: Periyodik sistemdeki 18. grupta (8A
grubu) yer alırlar. He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn elementleridir.
1. He hariç (2 elektron) son katmanlarında 8 elektron bulunur.
2. Oda koşullarında gaz halinde bulunurlar.
3. Atomik yapıda bulunurlar.
4. Kararlı yapıdadırlar ve bileşik oluşturmazlar.
5. Erime, kaynama ve yoğunlukları düşüktür.
PERİYODİK ÖZELLİKLERİN DEĞİŞİMİ
I. Atom Yarıçapı
Atomların büyüklükleri yarıçap ile ifade edilir.
fi Atom yarıçapı, atomun çekirdeğinden en dıştaki katmana ka-
dar olan uzaklık olarak basitçe tanımlanabilir.
LI Periyot (katman) sayısı artükça atom yançapıdaartar. Periyo-
dik sistemde yukarıdan aşağı indikçe katman sayışı artar.
Çap K » Na dır.
19K:
Lj Aynı periyotta ise grup numarası büyüdükçe atom yarıçapı
küçülür. Periyodik sistemde soldan sağa doğru gitükçe kat-
man sayısı değişmez, atom numarası anar, yarıçap azalır.
Çap Na » Ar dır.
96
DİKKAT
İyonlarda yarıçap, elektron aldıkça artar, elektron verdik-
çe azalır.
11Na+: 2) 8)
2 çap F- » Na+ dır.
Taneciklerin yarıçapları hiçbir zaman birbirine eşit olmaz.
2. İyonlaşma Enerjisi
Gaz halindeki nötr atomdan bir elektron koparmak için verilmesi
gereken minimum enerjiye 1. iyonlaşma enerjisi denir.
1. İyonlaşma enerjisi (İEI)
+ İEI + e-
2. İyonlaşma enerjisi (İE2)
Elektron koparma işlemi, atomun elektronu bitene kadar de-
vam eder.
DİKKAT
2. iyonlaşmıa enerjisi değildir. Elektronlar tek tek koparılır.
Atomvdan ilk elektron koparma işlemi diğerlerine göre da-
ha kolaydır. Koparma devam ettikçe zorlaşır.
1 İE 2 İE 3 İE şeklindedir.
Bir atom veya iyondan elektron koparmak endotermiktir.
(ısı alan) Atomun çapı küçüldükçe iyonlaşma enerjisi ar-
tar.
Periyodik sistemde aynı periyotta; 1 . İE
1A 3A 42,44 4A 6A 45A 7A 8A sırasındadır.
Periyodik sistemde aynı periyotta 2A ile 3A ve 5A ile 6A
gruplarında sapma vardır. Düzenli bir artış yoktur.
1 , iyonlaşma enerjisi (kilimi)
He
Ne
1600
0
Ar
cı
C
Li
Mg S
Na Al
15
10
Ca
20
Atom numarası
İlk 20 elementin iyonlaşma enerjisi
