ALKOLLER
• sp3 Hibritleşmesi yapmış (doymuş) karbon atomuna — OH
grubunun bağlı olduğu organik bileşiklere alkoller denin
• Alkollerin fonksiyonel grubu — OH'fir.
• Alkollerin genel formülü R — OH'fir.
• Molekül geometrisi kırık doğrudur.
• VSEPR gösterimi AXIEI şeklindedir.
• Monoalkollerin genel formülleri CnH2n+20'dur.
• — OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu doymamış (İkili
bağ içeriyor, sp2 hibritleşmiş) ya da aynı karbon atomuna
iki tane OH grubu bağlı ise o bileşik alkol sınıfına girmez.
— OH
Metanol
(metil alkol)
CH3CH2 — OH CHJCH2CH2 — OH
Etanol
Propanol
(etil alkol)
Enol
OH
CH3 — C — OH
Hidrat
OH
Fenol
Alkoller yapısında bulunan OH grubu sayısına göre İkiye ayrı-
lir. Alkol bileşiğinin yapısında bir tane OH grubu varsa monoal-
kol, birden fazla OH grubu varsa polialkol şeklinde tanımlanır.
Alkoller OH grubunun bağlı olduğu karbonun dallanmasına
göre primer (10), sekonder (20) ve tersiyer (30) olmak üzere
Monoalkol
CH3CH2 — OH
Etanol
Polialkol
CH2 — CH2
Etandiol
(etilenglikol)
Propantriol
(gliserol)
üçe ayrılırlar.
R — C — OH
Primer Alkol
R — C— OH
Sekonder Alkol
R— C —OH
Tersiyer Alkol
ALKOLLERİN ADLANDIRILMASI
1. -OH grubunu içeren en uzun sürekli zincir belirlenir.
2. Numaralandırmaya — OH grubunun bağlı olduğu karbona
en yakın uçtan başlanır. — OH grubu ikili bağ, üçlü bağ, ha-
lojenlerden ve dallanmadan daha önceliklidir.
3. Yan grupların numarası ve adından sonra, OH grubunun
bağlı olduğu karbonun numarası belirtilir, daha sonra en
uzun düz karbon zincirine karşılık gelen alkanın adının so-
nundaki -an ekinin yerine -ol eki getirilir.
4. Alkollerin Özel adlandırılması ise alkil alkol şeklindedir.
6. Hem — OH hem de çoklu bağ (ikili yada üçlü) varsa — OH
grubu küçük numarayı alacak şekilde numaralandırılır.
Bileşik adlandırılırken önce çoklu bağın numarası, sonra
çoklu bağ ve — OH grubunu içeren en uzun zincire karşılık
gelen alken yada alkinin adı yazılır. Son olarak— OH grubu-
nun numarası ve -ol eki yazılır.
OH
1 CH3
CH3
OH
— CH — CH2 — CH
2-BütanoI
CH3 — — CH2 — CH — CH3
4-metİI-2-pentanoI
CH3 —CH — CH — CH2 CH3 — —C— C— CH —OH
5- Bromo-3-heksin-2-oI
7. Siklo alkanlara hidroksil (OH) grubu bağlıysa, numaralan-
dırma ve adlandırma hidroksil grubunun bağlı olduğu kar-
bandan başlanarak yapılır. Halkaya hidroksil grubu dışında
başka bir grup bağlı değilse hidroksilin yerini belirtmeye
5. Yaygın adlandırması yapılan alkil köklerinden oluşan alkol-
ler de yaygın adlandırmaya uygun olarak adlandırılabilir.
gerek yoktur.
OH
Siklopentanol
CH3
CH3
CH3 —C —OH
CH3
21
— C— CH2 — OH
CH3
2,2-DimetiI-1-propanoI
neo-PentiI alkol
Br
OH
CH3 — CH — — OH
CH3
2-Metil-1-propanoI 2-MetiI-2-propanol
izo-BütiI alkol
ter-BütiI alkol
2-Brorn04-ettIsikIopentanoI
OH
CH3
2-MetilsikIoheksanoI
HO
6- M etil-2-sikIoheksen-1-oI
ORBİTAL YAYINLARI
KİMYA SORU BANKASI
AYT - ORGANİK
