ALKİNLER
Alkinler yapısında en az bir tane karbon-karbon üçlü bağı
(C C) içeren hidrokarbonlardır.
Üçlü bağ içeren karbon atomları sp hibritleşmesi yapmıştır
ve üçlü bağ bir tane o, iki tane n bağı içerir.
• Alkinlerin genel formülü CnH2n_2 şeklindedir.
• Alkinlerin en küçük üyesi etin, yaygın adıyla asetilendir.
HC CH
Etin (asetilen)
• Yapısındaki üçlü bağ 1 ve 2 numaralı karbonlar arasında
olan alkinlere uç alkin, ana zincirdeki diğer karbonlar ara-
sında olan alkinlere ise iç alkin denir.
CH3 — C— CH
Uç alkin
Alkinlerin Adlandırılması
1. Üçlü bağ İçeren sürekli (en uzun düz) karbon zinciri be-
lirlenir.
2. Üçlü bağ karbonları en küçük numarayı alacak şekilde
zincirdeki karbonlar numaralandırılır.
3. Önce dallanmanın bağlı olduğu karbonların numaralan
ve adları yazılır, daha sonra üçlü bağın yeri belirtilir.
4. Son olarak ana zincirdeki karbon sayısına karşılık gelen
alkanın adının sonundaki —an eki yerine -in eki getirile-
rek adlandırma tamamlanır.
6. Hidrokarbonun yapısında birden fazla sayıda üçlü bağ
varsa -diin, -triin, -tetrain... şeklinde adlandırılır.
Alkinlerin Fiziksel Özellikleri
• Alkinler apolar moleküllerdir, suda çözünmezler.
• Apolar yapılarından dolayı molekülleri arasında London
kuvvetleri etkindir.
• Karbon atomu sayısı arttıkça kaynama noktalan da artar.
• Dallanma artükça kaynama noktaları azalır.
• Asetilen (C2H2) oda sıcaklığında gaz halindedir.
ORBİTAL YAYINLARI
KİMYA SORU BANKASI
AYT - ORGANİK
CH3 — — C
CH
ı-Bütirı
CH2 — CH3
41
CH3 —CH — C —C— CH3
4-MetiI-2-heksin
4
1,3-Bütadiin
— C CH3
İç alkin
2-Pentin
CH3 — CH — — C— C—
5-Metil-2-heptin
CH — CH —CH — CH3
cı
3-KIoro-4-metiI-1-heksin
Kok Kömüründen Asetilen Eldesi
Kok kömürünün kalsiyum oksit ile ısıtılması sonucunda kal-
siyum karbür (karpit) oluşur. Kalsiyum karbürün su ile tepki-
mesi sonucunda İse asetilen elde edilir.
3C CaO CaC2 CO
Kok kömürü Kireç taş'
cacz
Kalsiyum karbür
2H20 C2H2 +
Asetilen
