Alkenlerde İzomeri (Geometrik İzomeri)
Cis- Trans Adlandırması
Atom grupları C — C tekli bağı etrafinda sürekli dönmektedir.
• Alkenlerde C — C ikili bağı etrafında dönme engellenmiştir.
• Bu dönmelerin engellenmesi sonucunda ortaya çıkan izo-
c—c
c—c
ALKENLERİN TEPKİMELERİ
CH — CH
H3C
CH3
CH3
cis-2-Büten
ÖNEMLİ
trans-2-Büten
meriye geometrik izomeri denir.
x
x
Y
x
cis-alken
tranş-alken
x
Y
z
İkili bağ karbonlarından birine aynı atom ya da grup
bağlıysa cis-trans izomerliği görülmez.
cis-alken
tranş-alken
• İkili bağ karbonlanna bağlı olan aynı gruplar düzlemin aynı
tarafinda ise cis izomer, farklı tarafında ise trans izomer olu-
Şur. Cis alkenler net bir dipol momente sahiptir (polar), tranş
alkenlerin İse net bir dipol momentleri yoktur (apolar).
1. Alkenlerin Alkanlara İndirgenmesi
Ni/Pt.
CH3
4. Alkenlere Su Katılması
CH3
CH3
Alken
Alkan
Alkenler Ni, Pt veya Pd gibi metallerin katalizörlüğünde alkan-
lara İndirgenir. 1 mol alken 1 mol H2 İle tam olarak doyurulur.
2. Alkenlere Halojen Katılması
R— CH + R —CH —
Kırmızı
Renksiz
Alkenlere CC14 içerisinde Br2 katılması sonucunda komşu
dibromo alkanlar oluşur.
CC14 içerisindeki Erinin rengi kırmızıdır. Alkene katılma so-
nucunda bu kırmızı renk kaybolur. Bu sayede bu tepkime,
yapıda ikili bağın olup olmadığını anlamak için kullanılır.
3. Alkenlere HCI (HBr) Katılması
R ¯ CE 2 HCı R —
(Markovnikov kuralına uyar)
Alkenlere HCI gibi asitlerin katılması Markovnikov kuralına
uygun olarak gerçekleşir. Bu kurala göre, ikili bağ karbon-
lamdan hidrojeni çok olana hidrojen, hidrojeni az olana
ise halojen bağlanır.
H 2S04
R — CH CH2 + H — OH
R — CH — CH2
Alkenlere oda sıcaklığında sülfürik asit (H2S04) katalizör-
lüğünde su (H20) katıldığında alkoller oluşur. H — OH ka-
tılması da Markovnikov kuralına uygun olarak gerçekleşir.
5. Alkenlerin Yanma Tepkimeleri
cnH2n 3n/202 —ş + nH20
Alkenlerin oksijenle yanması sonucunda C02 ve H20 oluşur.
6. Alkenlerin Polimerleşme Tepkimeleri
nCH2 CH2 -f- CH2 — CH2
Monomer
Polimer
Alken molekülleri birbirlerine bağlanarak uzun zincirli po-
limerleri oluşturur.
ORBİTAL YAYINLARI
AYT- ORGANİK
