ALKANLAR
Zincir-DaIIanma
İzomerliği
Aynı karbon sayılı
hidrokarbonların düz zincirli
hâlde yazılabildiği gibi dallanmış
olarak da yazılmasıyla oluşan
izomerliğe denir.
(n-pentan-neopentan-izopentan)
— CH2 — CH2 — —
n-Pentan
CH3
CHa-C- CH3
CH3
Neopentan
ALKANLARIN KULLANIM ALANLARI
Zincir-Halka
İzomerliği
Kapalı formülleri aynı
olan organik bileşiklerin
halkalı ya da düz zincirli
yazılmasıyla oluşan
izomerliğe denir.
(Alken ve Sikloalkan)
H2C-CH2
Siklopropan
— CH — CH3
Propen
Konum
İzomerliği
Aynı fonksiyonel
grubun farklı karbon
atomuna bağlanması
ile oluşan izomerliğe
denir.
— — CH3
cı
Izopropil klorür
CH3-CHp-CHp-C1
n-Propil
Fonksiyonel Grup
İzomerliği
Kapalı formülleri
aynı, fonksiyonel
grupları farklı olan
moleküller birbirinin
fonksiyonel grup
izomeridir.
(Alkol ve Eter)
CH3 — CH2 — OH
Etil alk01
CH3 0 -CH3
Dimetil eter
• Günümüzde daha çok yakıt olarak kullanılır.
• Suda çözünmediklerinden elma gibi meyvelerin yüzeyinde koruyucu etkiye sahiptir (C29H60).
• Renksiz, suda çözünmeyen bir gaz olan siklopropan cerrahide anestezik olarak kullanılmaktadır.
• Ham petrolün damıtılmasıyla elde edilen alkanlar çeşitli amaçlarla kullanılır.
Karbon sayısı
C3'e kadar
c
CI ' den fazlası
C 'den fazlası
ürün
Doğal gaz, çakmak gazı
Petrol eteri, çözücüler
Ligroin, çözücüler
Benzin
Kerosen — jet yakıtı
Gaz yağı, mazot
Yağlama yağı, mum, asfalt
• Alkanlar (özellikle hekzan) çözücü olarak yaygın kullanım alanına sahiptir.
• CH CI (metil klorür) zehirli bir gazdır. Silikon polimerlerin üretiminde kullanılır.
• CH CI (Dikloro metan) oda şartlarında toksiktir. Metal ve tekstil sanayisinde kauçuk, fotoğraf filmi, sentetik lifler ve
mürekkep üretiminde kullanılır.
• CHCI (Kloroform), bayıltıcı olduğundan tıpta anestezik madde olarak kullanılır.
• Karbon tetraklorür (CCI,) kuru temizlemede kullanılır. Yangın söndürme özelliği olduğu hâlde zehirli olduğundan bu
amaçla kullanılamaz.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
114
KİMYA - AYT
