ALDEHİTLER VE KETONLAR
• Aldehitler ve ketonlar karbonil grubu içeren organik bile-
şiklerdir.
• Karbon elementinin oksijen ile ikili bağ yaptığı yapıya kar-
bonil grubu denir.
• Karbonil karbonu sp2 hibritleşmesi yapmıştır.
• Karbonil grubu düzlemsel yapıya sahiptir, bağ açısı yaklaşık
120”dir.
• Aldehit ve ketonların kapalı formülleri CnH2nO şeklindedir.
Karbonil Grubu
Aldehitlerin Adlandırılması
1. İçinde karbonil grubunun olduğu en uzun sürekli zincir
belirlenir.
2. Aldehitin karbonil karbonu 1 numarayı alır.
3. Yan grupların numarası ve adından sonra, en uzun karbon
zincirindeki karbon sayısına karşılık gelen alkanın adının
sonundaki -an ekinin yerine -al eki getirilerek adlandırılır,
4. Karbonil grubu, dallanmadan, İkili, üçlü bağlardan, alkol-
lerden daha önceliklidir.
• Karbonil grubundaki karbon elementiyle oksijen elementi-
nin elektronegatiflikleri birbirinden farklı olduğu için C: O
bağı polardır. Bu polarite karbonil grubu bileşiklerinin tep-
kime verme yatkınlıklarını arttırmaktadır.
• Aldehitlerin genel formülü RCHO şeklindedir.
• Ketonların genel formülü RCOR şeklindedir.
o
Aldehit
o
R
R
Keton
Metanal
(Formaldehit)
6
CH3 —C —H
Etanal
(Asetaldehit)
CH3CH2CH2 — C— H
Pentanal
(Valeraldehit)
3r CH3
Ketonlann Adlandırılması
İçinde karbonil grubu bulunan en uzun sürekli zincir be-
lirlenir. Numaralandırmaya karbonil grubuna en yakın uç-
taki karbondan başlanır.
2.
Karbonil grubu, zincirin uçlarına eşit uzaklıkta İse yan
grupların yakın olduğu uçtan başlanarak numaralandır-
ma yapılır. Yan gruplarda eşit uzaklıktaysa alfabetik sıra-
lamaya bakılır.
3. Yan grupların numarası ve adından sonra, karbonil gru-
bunun numarası yazılır ve en uzun zincire karşılık gelen
alkanın adının sonuna -on eki getirilerek adlandırma ta-
mamlanır.
4.
Ketonların yaygın adlandırılmasında karbonil grubuna bağ-
II bulunan alkil veya aril gruplarının adlan alfabetik sıraya
göre yazılır ve sonuna keton kelimesi eklenir. Aynı alkil gru-
bundan iki tane varsa dialkil keton şeklinde adlandırılır.
CH3 — CH2 —CH2 —CH — CH — CH2 —C — H
4-Bromo-3-metiIheptanaI
CH3 — CH —CH2 —C— H
3-HidroksibütanaI
CH3 — — — CH — CHO
CH3 —C— CH3
Propanon (Aseton)
Dimetil keton
cı
o
2-PentenaI
HO 3
Benzaldehit
OCH3
4- Hidroksi-3-metoksibenzaIdehİt
(Vanilya)
ORBİTAL YAYINLARI
KİMYA SORU BANKASI
AYT - ORGANİK
CE-13 — CH — CH2— C— CH3
4- Kloro-2-pentanon
o
Siklopentanon
CH2CH3 —C —
Bütanon
Etil metil keton
CH3 0 Br
CH3 —CH — C— CH —CH3
2-Bromo-4-metiI-3-pentanon
o
cı
6-KIoro-3-sikIoheksenon
