ALDEHİT VE KETONLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
• Karbonil grubu içeren bileşiklerin molekülleri arasında di-
pol-dipol etkileşimleri vardır.
• Ancak karbonil bileşiklerinde elektronegatif oksijen atomu-
na doğrudan bağlı hidrojen olmadığı için alkol ve su mo-
lekülleri gibi kendi molekülleri arasında hidrojen bağı ya-
pamazlar. Bu nedenle kaynama noktaları aynı karbon sayılı
alkollerden küçük, eterlerden daha büyüktür.
• Karbonil gruplarındaki karbon zinciri uzadıkça (karbon sayı-
sı arttıkça) bileşiğin kaynama noktası artar.
Adı
Mol Kütlesi
Sınıfi
Kaynama Noktası
CH3CH2CH2CH3
Bütan
58
Alkan
ooc
CH3CH20CH3
Etil metil eter
60
Eter
goc
CH3CH2CH
Propanal
58
Aldehit
490C
CH3CCH3
Propanon
58
Keto n
560C
Hidrojen
bağı
CH3CH2CH20H
1-PropanoI
60
Alkol
980C
Artan Kaynama Noktası
• Karbonil bileşikleri (aldehitler ve ketonlar) karbonil gru-
bundaki oksijen üzerinden su ile hidrojen bağı yapabil-
mektedir. Bu nedenle küçük molekül kütleli aldehit ve ke-
tonlar suda iyi çözünmektedirler.
H
R
Hidrojen
bağı
ALDEHİT VE KETONLARIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
1. Aldehitlerin Yükseltgenme Tepkimeleri
Aldehit
Karboksilik asit
Aldehitler KMn04 veya K2Cr207 gibi kuvvetli yükseltgen-
lerİn asidik çözeltilerinde karboksilik asitlere yükseltgenir.
Ketonlar yükseltgenme tepkimesi vermezler.
Not: Ketonlar yükseltgenemezler.
2. Tollens Ayıracı
R —C— H + 20H- R— C— OH + H20
Tollens ayıracı
Tollenş ayıracı, amonyaklı gümüş nitrat çözeltisidir. Tollenş
ayıracı aldehitleri karboksilik asitlere yükseltger. İyon-
ları ise elementel gümüşe indirgenir.
3. Fehlİng Ayıracı
o
o
R — C— H + 2cu2* + R— C— OH + cuzol+ 2H20
Fehling ayıracı
Fehling ayıracı, amonyaklı çözeltisidir. Fehling
ayıracı aldehitleri karboksilik asitlere yükseltger. Cu2* iyonları
Cu+ iyonlarına indirgenir ve kırmızı renkli Cup çökeleği oluşur.
4. Aldehit ve Ketonlarm İndirgenmesi
Aldehit
Primer alkol
OH
Sekonder alkol
Keton
Hem aldehitler hem de ketonlar indirgenerek alkollere dönü-
şürler. İndirgenme için Ni veya Pt katalizörlüğünde Hz gazı ya
da NaBH4 veya LİAlH4 kullanılır. İndirgenme sonucunda alde-
hitler birincil alkolere, ketonlar ise ikincil alkollere dönüşür.
ORBİTAL YAYINLARI
AYT . ORGANİK
