8, Aile, insan ilişkilerinin sergilendiği bir sahne gibi düşünülebilir.
Çocuk bu sahnede, insan ilişkilerini, bütün karmaşık yönleri ile
gözlemler ve yaşar. İnsan ilişkilerini belirleyen anlaşma, uzlaşma,
bağlılık, iş birliği gibi olumlu nitelikleri evde kazanır. Anlaşmaz-
ilk, çekişme ve çatışma gibi olumsuz durumlarda takınacağı
tutumları da evde öğrenir. Aile içindeki ilişkilerin temelini ise
anne ve babanın birbirine karşı tutumu oluşturur. Onların sevgi
ve anlayışla sürdürdükleri karı koca ilişkisi, evin genel havasını
belirler. Uyumlu ve sıcak ilişkiler, anne ve babadan çocuklara
doğru yayılırken gergin ve sürtüşmeli bir karı koca ilişkisi ise
çocuklar için güvensiz ve tedirgin bir ortam yaratabilir. Örneğin;
annenin aşağılandığı, hakarete uğradığı bir ailede çocuklar belli
etmeseler de eziklik ve güvensizlik duygusuna kapılabilir ve
bunun sonucunda çevreleriyle olan ilişkileri de bundan olumsuz
yönde etkilenebilir.
Bu parçada vurgulanmak istenen aşağıdakilerin
hangisidir?
A) Anne ve babaların birbirine karşı olan davranışlarının ço-
cuklar üzerinde doğrudan bir etkisi olduğu
B) Anne ve baba arasındaki iletişimin gelişmesinde çocukların
önemli bir etkisinin bulunduğu
C) Çocuk gelişiminde kalıtımsal özelliklerin çevresel özelliklere
göre daha baskın bir etkisinin olduğu
D) Aile içi şiddetin çözümünde annenin davranışlarının etkili
olduğu
E) Ailenin sosyo-ekonomik düzeyinin çocukların toplumsal
gelişiminde önemli bir rol oynadığı
9. Kömür formunda da olsa antik çağlardan beri bilinen sınırlı sa-
yıdaki elementten biridir karbon. Herhâlde bu yüzden, karbon
dendiğinde gözlerimizin önüne kömür gelir. Zaten Latincede
"carbo", kömür anlamına gelir. Dünya'nın kabuğunda en çok
bulunan elementlerden biri olan karbon, hayatımıza biz isteme-
sek de çeşitli hâllerde giriyor: evlerimizi ısıtan doğal gazda ve
kömürde, yemeğimizde ve yemeğimizin yanına katık ettiğimiz
ekmekte, karbondioksit olarak atmosferde... Karbon yapabildiği
kararlı kovalent bağlar sayesinde dünyamızdaki hayatın temelini
oluşturur. Karbon, atomları arasındaki güçlü ve kararlı bağlar
sayesinde neredeyse sonsuz sayıda bileşik oluşturabilir. Bu
da doğadaki binlerce farklı organik molekülün kaynağıdır.
Bu parçada karbonla ilgili özellikle aşağıdakilerin hangisi
üzerinde durulmaktadır?
A)
B)
C)
D)
E)
İnsanlar tarafından çok eski dönemlerden beri bilinip
kullanıldığı
İnsanların yaşamını kolaylaştıran özelliklere sahip olduğu
İnsan yaşamının birçok alanında bulunan önemli bir
element olduğu
Doğadan elde edilmesinin büyük emek ve zaman
gerektirdiği
Zamanla yaşanan teknolojik gelişmelere bağlı olarak
değer kazandığı
10. Toplumda belli davranışların birinin yalan söylediğini göstere-
cek ipuçları olduğuna dair inançlar var. (l) Mesela, konuşurken
yalancıların göz teması kurmaktan çekinmeleri, gözlerini kırpış-
tırmaları veya huzursuz olmaları gibi... (II) Bununla birlikte, son
on yıldır araştırmacılar insanların yalanı algılama fikrine farklı bir
açıdan yaklaşmaya çalışıyor. (III) Psikologlar, ön yargılar yerine,
belirli görüşme yöntemleriyle, yalan söyleyenlerin yalanlarını
ortaya çıkaracak şekilde yanıt vermelerini sağlamanın yollarını
araştırıyor. (IV) Bunun daha umut vadeden bir yaklaşım olduğu-
nu düşünüyorlar çünkü bu yaklaşımın yalan söyleyenlerle doğru
söyleyenler arasındaki davranışsal farklılıkları belirginleştirdiği-
ne inanıyorlar. (V) Bu nedenle de stratejik sorular geliştirmenin
gerçeği ortaya çıkarmada yardımcı olacağı düşünülüyor.
Bu parçadaki numaralanmış yerlerden hangisine "Bir in-
sanın, yalan söyleme belirtileri olabilecek cevapları veya ifa-
deleri provoke etmek için nasıl sorgulanabileceğini saptamak
buradaki en önemli nokta.” cümlesi getirilebilir?
C) III
D) ıv
35
