AHMET FAKİH
13. YÜZYIL
HOCA DEHHÂNİ
Anadolu'da Oğuz Türkçesiyle din dışı konularda şiir yazan ilk
sanatçı Hoca Dehhânîdir. Bu nedenle thvan edebiyatının İlk
şairi kabul edüir.
-j III. Alâeddin Keykubat'ın isteğiyle 20.000 beyitlik Selçuklu Şeh-
nâmesi'ni yazdığı bilinen Hoca DehhânTnin bu eseri günümü-
ze ulaşmamıştır.
Bugüne yalnızca bir kasidesi ile alt gazeli kalmıştır.
MEVLÂNÂ CELALETTİN-İ RÛMi
Horasan'ın Belh şehrinde dünyaya gelen
sanatçı, ünlü bir âlim olan babası Bahaed-
din Veled ve ailesiyle birlikte Moğol zulmü
nedeniyle Konya'ya gelmiştir.
-j Tasavvuf edebiyatının en önemli ismi olan
Mevlâna. eserlerini döneminin edebiyat dili olan Farsçayla
yazrmşür.
—j Şiirlerinde kullandığı Rumi mahlası, Anadolulu anlamındadır,
Mevlânâ, Ölüm gecesini sevgiliye yani Allah'a kavuşma gece-
si anlan•unda Şeb-i Arus (düğün gecesi) olarak nitelemiştir. Bu
nedenle ölüm yıl dönümlerinde yapılan törenlere de "Şeb•l
Arus- dermiştir.
-j Tasavvufi olgunlaşma sürecine işaret etmek amacıyla hayatı -
nı "Hamdım, piştim, yandım," sözleriyle özetlemiştir. Bu ol-
gunlaşma sürecinde gönülden bağlı olduğu Şems-i Tebrizînin
rolü büyüktür.
ESERLERİ
Divan-' Kebir: Büyük divan anlamına gelen bu eserinde gazel
ve rubaileri bulunur.
Mesnevi: Altı ciltlik eser, mesnevi türünün en önemli örnekle-
rinden biridir, belli başh dünya dillerine çevrilmiştir.
Fİhİ Mafjh: Mevlânâ'nın sohbetlerinin yer aldığı eşerdir.
Mektubu: Selçuklu büyüklerine yazılmış mektuplardan Oluşur.
Mecalis-i Seb 'a: Yedi vaazının yer aldığı eşerdir.
—j
Tasavvufla ilgilenen sanatçı, Mevlânâ'nın
babası Bahaeddin Veled'den fıkıh dersleri
aldığı için kendisine "Fakih" denmiştir
Kaside nazım biçiminde kaleme aldığı yüz
beyitlik dinî-ahlaki eseri Çarhname İle tanınır.
ŞEYYAD HAMZA
Hayatı hakkındaki sınırlı bilgilere göre gez-
gin bir derviş olarak Anadolu' nun birçok ye-
rinİ dolaşmıştır,
Hem hece hem aruz Ölçüşünü kullanmıştır,
Tasavvuftan etkilenmiş; dinî, ahlaki, didaktik
şiirler yazmıştır,
Yusuf u Züleyha (Yusuf u Zeliha) adlı mesnevisi ile tanınır
(Özeti için bk. s, 78).
SULTAN VELED
Dedesi Bahaeddin Velet, babası Mevlâna Celalettin-İ Rumidİr.
Çok iyi bir modrose eğitimi almıştır.
Mevlana'nın Ölümünden sonra onun görüşlerine dayalı Ola-
rak Mevleviliği sistemleştirmiştin
Türkçe yanında Farsça şiirler de yazmıştır.
ESERLERİ
İbtidaname, Rebabname, İntihaname (mesnevi) Maarif (men-
sur eser)
85
