AHMEDI
Ilj 14. yüzyılın en önemli divan şairidir. Bu yüzyılda en çok yapıt
veren sanatçıdır.
Lj Divan şiirinin kimliğini bulmasında rolü olmuştur.
Divan şiirinin İlk büyük temsilcisi kabul edihr. Özellikle mesnevi
danında kurucu şair saydır.
.lj Süleyman Şah, Yıldırım Bayezit, Timur, Çelebi Mehmet gibi
devlet adamluırun ilgi ve saygısını kazanmıştır.
Lj Şairliği kadar doktor, bilgin, hattat ve ressam kimliğiyle çok
yönlü bir portre sahibidir.
Dönemindeki diğer sanatçılara göre ağır bir dil kullanmıştır.
...j Şiirlerinde aşk ve şarap konusuna yer vermiş, tasawufu iyi
bilmesine rağmen dıni•tasawufi şiirler yazmamıştır.
Başka şairlerde pek görülmeyen bir şekilde dönemin siyasi
hayatıyla yakından ilgilenmiş, vatan ve fetih gibi konulara da
değinmiştir.
—j Şürde müziğe, ahenge önem vermiş; kullandığı kelimelerin
şeş uyumuna Özen göstermiştir.
ESERLERİ
Türkçe Divan
İskendername: Mesnevi türündeki bu eserde Makedonyalı Bü-
yük İskender'in doğu seferi ve fetihleri anlatılır. Genceli Niza-
mi'nin aynı adh eserinden çeviridir.
Cemşid ü Hurşid: Anadolu coğrafyasında beşerî aşkı işleyen
ilk mesnevilerdendir. İranlı şair Selman-ı Sâveci'nin 1500 be-
yitik eserinin genişletilmiş bir çevirişidir (Özeti için bk. s. 78).
Mirkatü7-Edep: Arapça-Farşça rnanzum sözlüktür.
15. YÜZYIL
O
ALİ ŞİR NEVÂi
Yalnız on beşinci yüzyıl Çağatay edebiyatının
değil Doğu Türkçesinin de en büyük şairi
kabul edilen sanatçı, Türkçe şiirlerinde
Nevâi, Farsça şiirlerinde Fâni mahlasını kul-
lanmıştır.
Bilinçli bir Türkçecidir, Arapça ve Farsçayı çok İyi bilmesine
karşın eserlerinde Çağatay Türkçesini kullanmıştır.
Çağatay Türkçesini, Nevâî dili olarak da adlandırılan zengin
bir edebiyat dili hâline getirmiştir.
Çağatay hükümdarı Hüseyin Baykara'nın vezirliğini yapmıştır,
söz oyunlarını şiirinde ustalıkla kullanmıştır,
Bütün Türk boylanm dil ve kültür alanında tek bir çatı altında
toplamayı hedeflemiştin
Türk edebiyatının ilk hamse şairidir.
Türk edebiyatının ilk tezkiresi Mecalisü'n-Nefâis'i ve
Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu kanıtlamak amacıyla
Muhakemetü'l•Lügateyn'i kaleme almıştır.
ESERLERİ
Türkçe Divan: Türkçe dört divanı vardın
Muhakemetü'l•Lügatayn: 1499 yılında yazdığı bu kitabi, dev-
rinde olduğu gibi bugün de Türk dünyası için önemli ve Türk
dilinin gücünü ve yerini anlatan büyük bir eseridir. Bir çeşit dil
bilgisi kitabı olan bu eserde, Türkçenin gücü Ortaya konmaya
çalışılırken pek çok terim ve kelime kullanılıp açıklanmıştır,
Mecalisü'n-Nefaİş: Çoğunlukla çağdaşı Olan şairlerin yaşam
öyküsünü içeren tezkiresidir.
Mizanü'l-Evzan (Vezinlerin Terazisi): Aruz vezni hakkında yaz-
dığı eseridir.
Hamse: Mesnevileri; Hayretü'l-Ebrar, Ferhat ü Şirin, Leyla vü
Mecnun, Seb Seyyare, Sedd-i İskenderi, Lisanü't-Tayr (Fe-
ridüddin Attar' ın Mantıku't•Tayr' ina yazılmış bir nazire) adların-
dadır.
87
